بررسی تطبیقی رویکرد ایران(پس از انقلاب اسلامی) و نهادهای بین المللی در قبال بحران های زیست محیطی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی پردیس بین المللی کیش، دانشگاه تهران

2 دانشیار دانشگاه تهران

چکیده

بحران محیط زیست زمانی اتفاق می­افتد که تغییر در محیط یک گونه یا جمعیت، باعث تزلزل در ادامه حیات آن شود. محیط زیست ایران از بحران هایی از قبیل آلودگی آب، هوا وخاک، کاهش منابع طبیعی و سوخت های فسیلی، دفع زباله ها، جنگل زدایی و بیابان زایی، کمبود بارندگی و کاهش منابع آبی، ... رنج میبرد. با توجه به اهمیت بررسی موضوع، هدف اصلی پژوهش، پاسخ به این است که رویکرد جمهوری اسلامی ایران و نهادهای بین المللی در قبال بحران های محیط زیست ایران در دوران پس از انقلاب اسلامی  به چه صورت بوده است؟ در این مقاله به روش توصیفی-تحلیلی و فیش برداری و به شکل کتابخانه­ای  به بررسی تطبیقی موضوع پژوهش پرداخته شده است. نتایج این پژوهش بیان میکند که نهاد های بین الملل از طرفی با وضع قوانین حامی محیط زیست در جهت حفاظت از محیط زیست گام برداشته و از سویی با وضع تحریم های پیچیده، مقابله با بحران ها را بسیار مشکل ساخته‌اند. در طی سالیان اخیر در داخل کشور بر اساس اصل پنجاهم قانون اساسی نهادها و ‌سازمان‌های دولتی و غیر دولتی متعددی در جهت کاهش بحران های زیست محیطی فعال بوده‌اند که با توجه به بهبود رتبه ایران در شاخص عملکرد محیط زیست در سال 2020، می‌توان این عملکرد ها را مفید و در جهت توسعه پایدار دانست.

کلیدواژه‌ها


امیری، زهرا و اصغریپور، محمدرضا و رمرودی، محمود و کاکولوند، ابراهیم،1395،اثربخشی پروژه فنی-ترویجی مدیریت مخاطرات بخش کشاورزی در پایداری تولید وکاهش خسارات(مطالعه موردی استان لرستان)،اولین کنفرانس بین المللی مخاطرات طبیعی و بحران های زیست محیطی ایران، راهکارها و چالش ها،اردبیل: 1-19
بحرینی، س. ح و  ایمنی، ف(1379) نقش ‌سازمان‌های غیر دولتی زیست محیطی در دستیابی به مشارکت مردمی به منظور حفاظت از محیط زیست در ایران." محیط شناسی 26(26).: 35-49
پورعلی اشکلک، محدثه و غلامرضافهیمی، فرید،(1395)،اثرات زیست محیطی بی خطرسازی پسماندهای عفونی به روش مایکروویو در مراکز درمانی شهرستان ارومیه،اولین کنفرانس بین المللی مخاطرات طبیعی و بحران های زیست محیطی ایران، راهکارها و چالش ها،اردبیل: 2-25
داوری، ک. شیری، م و عمرانیان، ح(1398). ضرورت بازنگری قانون توزیع عادلانه آب در کشور ایران. سیاستگذاری عمومی 5(3): 253-269
سازمان حفاظت محیط زیست(1399). اهداف و وظایف. https://doe.ir/portal/home/
فراهانی فرد، سعید(1385). بهره برداری از منابع طبیعی در نظام اقتصادی اسلام. اقتصاد اسلامی سال ششم،شماره 21: 1-32
قانون اساسی(1361). قانون اجرای اصل چهل و هشتم(48) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/93618
لسانی, س. ب. و عدالت جو، ا(1396). تحلیل مدل نهادی اصل پنجاه قانون اساسی در پرتو حمایت سازمان های دولتی و غیردولتی حامی محیط زیست." فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست 19(3): 217-227.
مشهدی، علی و رشیدی، مهناز(1394). تأثیر تحریم های وضع شده علیه ایران بر محیط زیست، انرژی و انتقال تکنولوژی از منظر حقوق بینا لملل. فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، سال شانزدهم، شماره 46 : 103-123
مرادحاصل، ن.، و مزینی، ا(1387). ارزیابی نقش دولت در چالش های زیست محیطی ایران(رویکرد اقتصاد محیط زیست). علوم و تکنولوژی محیط زیست, 10(4(مسلسل 39)), 11-23. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=111947
محمدلو، محمد و موسوی، سید مهدی و نوری، فاضل(1392)،نقش سازمان های غیردولتی N.G.O ها در حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی،اولین همایش سراسری کشاورزی و منابع طبیعی پایدار،تهران)
نواری(1396). تأملی بر عملکرد جامعۀ بین‌المللی در برابر تغییرات آب‌وهوایی. پژوهش های محیط زیست, 5(9), 47-58.‎
هاشمی, ف ؛ صدیقی، ح؛ چیذری، م و عباسی، ع(1397). "نقش ‌سازمان‌های غیردولتی زیست‌محیطی در تحقق توسعه پایدار." فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست: 49-61   10.22034/JEST.2018.14989.2354
 
Abrahamse, W., & Matthies, E. (2012). Informational strategies to promote pro-environmental behaviour: changing knowledge, awareness and attitudes. Environmental psychology: An introduction, 223-232.
Change, P. C. (2018). Global warming of 1.5° C. Geneva, Switzerland: World Meteorological Organization, 13-65.
EBADI, A., Toughani, M., Najafi, A., & Babaee, M. (2020). A brief overview on current environmental issues in Iran. Cent. Asian. J. Environ. Sci. Technol. Innov, 1(1), 1-12.
Ebadi, A.G., Hisoriev, H., Zarnegar, M., Ahmadi, H., 2019. Hydrogen and syngas production by catalytic gasification of algal biomass ( Cladophora glomerata L. ) using alkali and alkaline-earth metals compounds. Environ. Technol. 40, 1178–1184. https://doi.org/10.1080/09593330.2017.1417495
EMELIE, C. (2020). UNITED NATIONS CONFERENCE ON THE ENVIRONMENT AFTER THE RIO DEJANEIRO OF 1992: IT’S IMPLICATIONS FOR ENVIRONMENTAL PROTECTION. CHUKWUEMEKA ODUMEGWU OJUKWU UNIVERSITY JOURNAL OF PRIVATE AND PUBLIC LAW, 2(1), 113-137.
Global risks report )2019(. World Economic Forum. Retrieved 25 March 2019.
Hickmann, T., Widerberg, O., Lederer, M., & Pattberg, P. (2019). The United Nations Framework Convention on Climate Change Secretariat as an orchestrator in global climate policymaking. International Review of Administrative Sciences, 196-217.
Hsu, A., & Zomer, A. (2014). Environmental performance index. Wiley StatsRef: Statistics Reference Online, 1-5.
Isaev, A. S., Sukhovolʹskiĭ, V., Tarasova, O. g. V., Palʹnikova, E. N., & Kovalev, A. V. e. (2017). Forest Insect Population Dynamics, Outbreaks, and Global Warming Effects: Wiley Online Library.
Jiang, X., Li, G., & Fu, W. (2021). Government environmental governance, structural adjustment and air quality: A quasi-natural experiment based on the Three-year Action Plan to Win the Blue Sky Defense War. Journal of Environmental Management, 277, 111-470
Krampe, F. (2017). Toward sustainable peace: A new research agenda for post-conflict natural resource management. Global Environmental Politics, 17(4), 1-8
Kuriyama, A., & Abe, N. (2018). Ex-post assessment of the Kyoto Protocol–quantification of CO2 mitigation impact in both Annex B and non-Annex B countries. Applied Energy, 220, 286-295.
Landrigan, P. J. (2017). Air pollution and health. The Lancet Public Health, 2(1), e4-e5.
Landrigan, P. J. (2018). "The Lancet Commission on pollution and health." The lancet 391(10119): 462-512.
McCluskey, K., Boundy-Mills, K., & Beattie, G. (2018). Complying with the nagoya protocol to the convention on biological diversity. SIM industrial microbiology news, 68(1), 187-195.
Mohammadiha, A., Malakooti, H., Esfahanian, V. (2018). Development of reduction scenarios for criteria air pollutants emission in Tehran Traffic Sector, Iran. Sci. Total Environ. 622–623, 17–28. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2017.11.312
Panahi, D. M., Kalantari, Z., Ghajarnia, N., Seifollahi-Aghmiuni, S., & Destouni, G. (2020). Variability and change in the hydro-climate and water resources of iran over a recent 30-year period. Scientific Reports, 10(1), 1-9.
Parchizadeh, J., & Williams, S. T. (2017). Save Iran’s cheetah from extinction. Nature, 552(7683), 31-46.
Rodríguez-Eugenio, N., McLaughlin, M., & Pennock, D. (2018). Soil pollution: a hidden reality: FAO.
Ringborg, U. (2008). "The Stockholm declaration." Molecular oncology 2(1): 10.
Tayebi, L. (2019). Safeguarding the Human Rights of Civilian Population in an Environment of Economic Sanctions: A Study on the Boundaries of International Law. Auckland University of Technology
Tavakol, M., Arjmandi, R., Shayeghi, M., Monavari, S.M., Karbassi, A., 2017. Developing an environmental water quality monitoring program for Haraz River in Northern Iran. Environ. Monit. Assess. 189, 410-426.
UNEP(2020). Air quality policies in Iran Retrieved from www.unenvironment.org/resources/report/air-quality-policies-iran
Vinuales, J. E. (2008). "The contribution of the international court of justice to the development of international environmental law: a contemporary assessment." Fordham Int'l LJ 32: 232.
Wilson, E.O. (2002) . See also: Leakey, Richard, The Sixth Extinction : Patterns of Life and the Future of HumankindISBN 0-385-46809-1
WTO. (2020). Environmental Crises: Past, Present and Future. Forthcoming as the Innis Lecture: 1-48
World Bank. (2015). Islamic Republic of Iran : Cost Assessment of Environmental Degradation. World Bank, Washington, DC. © World Bank. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/33922 License: CC BY 3.0 IGO.”
Yadollahie, M. (2019). The flood in Iran: a consequence of the global warming? The international journal of occupational and environmental medicine, 10(2), 54-73.
Yousefi, M., Kafash, A., Valizadegan, N., Ilanloo, S.S., Rajabizadeh, M., Malekoutikhah, S., Yousefkhani, S.S.H., Ashrafi, S., 2019. Climate Change is a Major Problem for Biodiversity Conservation: A Systematic Review of Recent Studies in Iran. Contemp. Probl. Ecol. 12, 394–403. https://doi.org/10.1134/S1995425519040127
Yousefi, H., Haghizadeh, A., Yarahmadi, Y., Hasanpour, P., Noormohamadi, P., 2018. Groundwater pollution potential evaluation in Khorramabad-Lorestan Plain, western Iran. J. African Earth Sci. 147, 647–656. https://doi.org/10.1016/j.jafrearsci.2018.07.017