تحلیل رابطه دین و دولت در اندیشه اسلام تمدنی و اندیشه اجتماعی فتح الله گولن و نصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی ، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس ،ایران

2 دانشیار گروه علوم سیاسی ، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی ، چالوس ، ایران

3 استادیار گروه علوم سیاسی ، واحد چالوس ، دانشگاه آزاد اسلامی ، چالوس ، ایران .

چکیده

با توجه به الگوی سه گانه رابطه دین و دولت در اندیشه سیاسی شیعه، اسلام سنتی سید حسین نصر و اسلام اجتماعی و تمدنی فتح الله گولن مبتنی بر چه الگویی است؟ فرضیه­ای که در پاسخ به پرسش اصلی مورد سنجش و آزمون قرار می گیرد آن است که: رابطه دین ودولت در اسلام نصر مبتنی بر رابطه ادغام و اتحاد و رابطه دین و دولت در اسلام اجتماعی و تمدنی فتح الله گولن مبتنی بر الگوی تعامل می باشد. یافته­های پژوهش نشان می دهد که اسلام سنتی سید حسین نصر عناصر و شاخص­هایی چون: حکمت خالده، شهود، وحی الهی، وحدت باطنی و متعالی، الهامات قدسی و شریعت می­باشد. در مقابل، اسلام اجتماعی و تمدنی فتح­الله گولن دارای عناصری چون: لیبرالیسم، دموکراسی، دین و شریعت، عدالت، اعتماد، استقلال و آزادی، توسعه­باوری، علم­گرایی، تعامل، تسامح، سیاست دفاعی، ناسیونالیسم، حق انتخاب، فردگرایی، مدنیت، سکولاریسم و لائیسیته می­باشد. وجه تشابه اسلام سنتی نصر و اسلام اجتماعی و تمدنی فتح­الله گولن در تاکید آنها بر اسلام است، اما به عنوان تمایز باید گفت که در اسلام تمدنی و اجتماعی گولن تجدید پذیرفته می­شود و در اسلام سیاسی نصر ستیز حد اکثری با غرب و مدرنیته و تجدد دارد و اساساً سنت الگو و مبنای عمل است. اسلام سیاسی نصر، دینی است و قائل به پذیرش تجدد نیست، اما  اسلام اجتماعی گولن سکولار و الزاماً اسلامی نیست و احتمال رسیدن آن به اسلام سیاسی بسیار کم است.

کلیدواژه‌ها