1
دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق دانشگاه سیستان وبلوچستان ، سیستان و بلوچستان، ایران
2
استادیار گروه فقه ومبانی حقوق دانشکده الهیات دانشگاه سیستان و بلوچستان، سیستان و بلوچستان، ایران (نویسنده مسئول)
چکیده
فناوری رمز ارز از جمله دستاوردهای اقتصاد دیجیتالی و تجارت الکترونیکی میباشد که با گسترش دسترسی به رایانه و فراگیری استفاده از آن، جزوی از ابزارهای کاربردی جهان امروز شناخته میشود. با وجود این، تاثیرات این فناوری بر اقتصاد دولتها، فرصتها و چالشهایی را به وجود آورده است و موضوع دامنهی دخالت و نظارت دولتها در این حوزه را مطرح ساخته است. سئوال اصلی مقالهی حاضر این است: بسترهای سیاستی و حقوقی لازم جهت قانونگذاری در حوزهی رمزارزها کدامند؟ بر طبق فرضیهی تحقیق، فراهمسازی زیرساختهای سختافزاری و نرمافزاری از یک طرف و قوانین مختلف به ویژه در حوزهی مالیاتی از طرف دیگر، پیشنیازهای لازم جهت تحقق این امر میباشند. نتایج تحقیق نشان میدهد که استفاده از رمزارزها در بازارهای مالی ایران نیازمند قوانین مدون و کارآمد در این زمینه خواهد بود. از این رو پژوهش حاضر در تلاش است تا ماهیت کلی این فناوری را بیشتر مشخص نماید و در کنار آن، وضعیت مالیاتی رمزارزها و اهمیت شناخت آنها در تقنین، به ویژه در قوانین مالیاتی، را بهتر نشان دهد. روش تحقیق در مقالهی حاضر، پژوهش کیفی از نوع توصیفی- تحلیلی است و دادهها به شیوهی کتابخانهای گردآوری شدهاند.
آذری، سکینه؛ افضلی، روح الله؛ تارم، میثم (1401)، «پدیده های نوظهور مالی(بیت کوین) از دیدگاه قرآن کریم و فقه امامیه»، ماهنامه جامعهشناسی سیاسی ایران، شماره ۵، صص ۲۹۹۵ـ ۳۰۱۶.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1396)، ترمینولوژی حقوق، تهران: نشر گنج دانش.
حبیبی دهکردی، احسان؛ ابافت، رسول (1401)، «مواجه فقهی حقوقی با رمزارزها در مسیر جهانی شدن-یک ضرورت»، دانش حقوق مدنی، شماره ۱۱، صص 100ـ89.
حسینی، سیدشمسالدین و شفیعی، افسانه (1386)، «تعامل دولت و بازار و رویکرد تنظیم در اقتصاد ایران؛ تاملی در سیاستهای کلی اصل 44 قانون اساسی»، فصلنامه پژوهشها و سیاستهای اقتصادی، دوره 15، شماره 43، صص 60ـ25.
خداوردی آرش، حسین؛ رضوی، محمد و منتظر، مهدی (1402)، «آسیبشناسی حقوقی تنظیمگری دولت در حوزه رمزارزها»، پژوهشهای نوین حقوق اداری، سال پنجم، شماره چهاردهم، بهار 1402، صص 89ـ67.
ربانی موسویان، سیدعلی (1399)، «مشروعیت رمزارزها از منظر فقه حکومتی و فردی»، فصلنامه پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی، سال شانزدهم، شماره شصت، تابستان 1399، صص 75ـ53.
رجبی، ابوالقاسم (1397)، «ارز مجازی: قانونگذاری در کشورهای مختلف و پیشنهادهایی برای ایران»، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، شماره مسلسل ۱۶۰۴۲.
رحیمی، علی و امینینیا، عاطفه (1400)، «رمزارزها، چالشها و جرایم پیرامون آن»، فصلنامه قانونیار، دوره پنجم، شماره 18، تابستان 1400.
رحیمی، فتحالله و شریفیان، سحر (1399)، «موقعیت رمزارزهای دیجیتال در نظام ملی و بینالمللی»، نشریه حقوق فناوریهای نوین، بهار و تابستان 1399، شماره 1، صص 22ـ1.
رضازاده پاشا، عبدالله (1394)، حقوق مدنی، تهران: چتر دانش.
وایاس، نیک و همکاران (1398)، بلاک چِین و زنجیره تأمین، مترجمین: عادل آذر و مصطفی جواد طلب، تهران: نگاه دانش.
یوسفی، احمدعلی (1377)، پول و راهبردهای فقهی و اقتصادی آن، قم: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
منابع لاتین
Bergstra, Jan & Weijland, Peter (2014), “Bitcoin: Money like informational commodity”, University of Amsterdam, N. 1402.4778v1
Bolotaeva, O. S. A. Stepanova and S. Alekseeva (2019), “The Legal Nature of Cryptocurrency”, IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, Volume 272, Issue 3, DOI: 10.1088/1755-1315/272/3/032166
Bohme, Rainer & Christin, Nikolas & Edelman, Benjamin (2015), “Bitcoin: Economics, technology and governance”, Journal of economic perspectives, pp. 213-38. DOI: 10.1257/jep.29.2.213
Chohan, Usman (2017), Assessing the differences in Bitcoin and other cryptocurrency legality across national jurisdictions, UNSW Business School, Critical Blockchain research initiative (CBRI).
Gerba, Eddie & Rubio, Margarit (2019), “Virtual Money: How much Cryptocurrencies alter the fundamental functions of Money”, Monetary Dialogue Papers, ECON committee.
Hakim das Neves, Rodrigo (2020), “Bitcoin pricing: impact of attractiveness variables, financial Innovation”, Springer, Southwestern University of Finance and Economics, DOI: 10.1186/s40854-020-00176-3
Hurtado, Patricia & Nesmith, Susannah (2016), “Bitcoin doesn’t qualify as money”, Florida state judge rules, Bloomberg law.
Mauldin, John (2014), Is Bitcoin the future? Forbes.
Nakamoto, Satushi (2008), “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System”, org
Prasolov, Valeriy I. and Kolesnikova, Anastasia (2018), “Aspects of Crypto Currency’s Legislative Regulation”, ARTÍCULOS UTOPÍA Y PRAXIS LATINOAMERICANA, 23, n° 82 (JULIO-SEPTIEMBRE), 2018, pp. 262-268.
Suryadi, Pangi, Budianto, Azis (2022), Money Laundering and Tax evasion resulting from Cybercrimes through Digital Currency, University Borobudur.
Yermak, David (2013), “Is Bitcoin a real currency?”, National bureau of economic research, paper n.19747.