رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

قانونگذاری در حوزه رمزارزها در ایران: ضرورت‌ها و پیشنهادها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق دانشگاه سیستان وبلوچستان ، سیستان و بلوچستان، ایران
2 استادیار گروه فقه ومبانی حقوق دانشکده الهیات دانشگاه سیستان و بلوچستان، سیستان و بلوچستان، ایران (نویسنده مسئول)
چکیده
فناوری رمز ارز از جمله دستاوردهای اقتصاد دیجیتالی و تجارت الکترونیکی می‏باشد که با گسترش دسترسی به رایانه و فراگیری استفاده از آن، جزوی از ابزارهای کاربردی جهان امروز شناخته می‏شود. با وجود این، تاثیرات این فناوری بر اقتصاد دولت‏ها، فرصت‏ها و چالش‏هایی را به وجود آورده است و موضوع دامنه‏ی دخالت و نظارت دولت‏ها در این حوزه را مطرح ساخته است. سئوال اصلی  مقاله‏ی حاضر این است: بسترهای سیاستی و حقوقی لازم جهت قانون‏گذاری در حوزه‏ی رمزارزها کدامند؟ بر طبق فرضیه‏ی تحقیق، فراهم‏سازی زیرساخت‏های سخت‏افزاری و نرم‏افزاری از یک طرف و قوانین مختلف به ویژه در حوزه‏ی مالیاتی از طرف دیگر، پیش‏نیازهای لازم جهت تحقق این امر می‏باشند. نتایج تحقیق نشان می‏دهد که استفاده از رمزارزها در بازارهای مالی ایران نیازمند قوانین مدون و کارآمد در این زمینه خواهد بود. از این رو پژوهش حاضر در تلاش است تا ماهیت کلی این فناوری را بیشتر مشخص نماید و در کنار آن، وضعیت مالیاتی رمزارزها و اهمیت شناخت آنها در تقنین، به ویژه در قوانین مالیاتی، را بهتر نشان دهد. روش تحقیق در مقاله‏ی حاضر، پژوهش کیفی از نوع توصیفی- تحلیلی است و داده‏ها به شیوه‏ی کتابخانه‏ای گردآوری شده‏اند.
کلیدواژه‌ها

  • احمدزاده بزاز، سید عبدالمطلب؛ محمدی، مرتضی؛ مروارید، محمدرضا (1399)، «تأملی فقهی حقوقی در عین‏انگاری سهام شرکت‏های تجاری»، آموزه‏های فقه مدنی، شماره۲۲، صص 59ـ31.
  • امین‏زاده، سیدمحمد (1401)، «اجاره سهام در بازار سرمایه و تحلیل آن بر مبنای ماهیت سهام از منظر فقه و حقوق»؛ آموزه‏های فقه مدنی، شماره ۲۶، صص 101ـ77.
  • انصاری، مرتضی (1387)، مکاسب، شرح: محی الدین فاضل هرندی، قم: بوستان کتاب.
  • آذری، سکینه؛ افضلی، روح الله؛ تارم، میثم (1401)، «پدیده های نوظهور مالی(بیت کوین) از دیدگاه قرآن کریم و فقه امامیه»، ماهنامه جامعه‏شناسی سیاسی ایران، شماره ۵، صص ۲۹۹۵ـ ۳۰۱۶.
  • جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1396)، ترمینولوژی حقوق، تهران: نشر گنج دانش.
  • حبیبی دهکردی، احسان؛ ابافت، رسول (1401)، «مواجه فقهی حقوقی با رمزارزها در مسیر جهانی شدن-یک ضرورت»، دانش حقوق مدنی، شماره ۱۱، صص 100ـ89.
  • حسینی، سیدشمس‏الدین و شفیعی، افسانه (1386)، «تعامل دولت و بازار و رویکرد تنظیم در اقتصاد ایران؛ تاملی در سیاست‏های کلی اصل 44 قانون اساسی»، فصلنامه پژوهش‏ها و سیاست‏های اقتصادی، دوره 15، شماره 43، صص 60ـ25.
  • خداوردی آرش، حسین؛ رضوی، محمد و منتظر، مهدی (1402)، «آسیب‏شناسی حقوقی تنظیم‏گری دولت در حوزه رمزارزها»، پژوهش‏های نوین حقوق اداری، سال پنجم، شماره چهاردهم، بهار 1402، صص 89ـ67.
  • ربانی موسویان، سیدعلی (1399)، «مشروعیت رمزارزها از منظر فقه حکومتی و فردی»، فصلنامه پژوهش‏های فقه و حقوق اسلامی، سال شانزدهم، شماره شصت، تابستان 1399، صص 75ـ53.
  • رجبی، ابوالقاسم (1397)، «ارز مجازی: قانون‏گذاری در کشورهای مختلف و پیشنهادهایی برای ایران»، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، شماره مسلسل ۱۶۰۴۲.
  • رحیمی، علی و امینی‏نیا، عاطفه (1400)، «رمزارزها، چالش‏ها و جرایم پیرامون آن»، فصلنامه قانون‏یار، دوره پنجم، شماره 18، تابستان 1400.
  • رحیمی، فتح‏الله و شریفیان، سحر (1399)، «موقعیت رمزارزهای دیجیتال در نظام ملی و بین‏المللی»، نشریه حقوق فناوری‏های نوین، بهار و تابستان 1399، شماره 1، صص 22ـ1.
  • رضازاده پاشا، عبدالله (1394)، حقوق مدنی، تهران: چتر دانش.
  • روشن، محمد؛ مطفری، مصطفی؛ میرزایی، هانیه (1398)، «بررسی وضعیت فقهی و حقوقی بیت کوین»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره ۷۸، صص ۴۹ـ ۷۸.
  • سیاه‏بیدی، سعید؛ رحیمی نیت، ایمان؛ ملک‏زاده، ریحانه (1396)، حقوق کیفری اقتصادی، تهران: انتشارات جنگل.
  • شعبانی، امیر محسن؛ محسنی، محمد؛ ابراهیمی، سعید (1399)، «بررسی تطبیقی قانونی‏سازی بیت کوین»، پژوهشنامه حقوق تطبیقی، شماره ۵، صص۲۰۹ـ۲۳۸.
  • قوامی‏پور، محدثه؛ محمودی، امیررضا (1401)، چالش‏های حقوقی ارزهای دیجیتال با رویکردی بر بزه پولشویی»، مطالعات حقوقی فضای مجازی، شماره ۳، صص 53ـ38.
  • کاتوزیان، ناصر (1379)، حقوق مدنی (قواعد عمومی قراردادها)، تهران: شرکت بهمن برنا و شرکت انتشار.
  • کاتوزیان، ناصر (1379)، حقوق مدنی (نظریه عمومی تعهدات)،تهران: دادگستر.
  • کاتوزیان، ناصر (1390)، مقدمه علم حقوق، تهران: مجد.
  • کرمی، محمدمهدی و پورمند، محمد (1398)، مبانی فقهی اقتصاد اسلامی، تهران: سمت.
  • موسوی، سیدرضا (1398)، قانون مالیاتهای مستقیم، تهران: توازن.
  • ناصری مقدم، حسین؛ بخردیان، داریوش؛ ارژنگ، اردوان (1392)، «بررسی روایی قبض در معاملات آتی بورس»، آموزه‏های فقه مدنی، شماره هشتم، صص 74ـ49.
  • وایاس، نیک و همکاران (1398)، بلاک چِین و زنجیره تأمین، مترجمین: عادل آذر و مصطفی جواد طلب، تهران: نگاه دانش.
  • یوسفی، احمدعلی (1377)، پول و راهبردهای فقهی و اقتصادی آن، قم: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

منابع لاتین

  • Bergstra, Jan & Weijland, Peter (2014), “Bitcoin: Money like informational commodity”, University of Amsterdam, N. 1402.4778v1
  • Bolotaeva, O. S. A. Stepanova and S. Alekseeva (2019), “The Legal Nature of Cryptocurrency”, IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, Volume 272, Issue 3, DOI: 10.1088/1755-1315/272/3/032166
  • Bohme, Rainer & Christin, Nikolas & Edelman, Benjamin (2015), “Bitcoin: Economics, technology and governance”, Journal of economic perspectives, pp. 213-38. DOI: 10.1257/jep.29.2.213
  • Chohan, Usman (2017), Assessing the differences in Bitcoin and other cryptocurrency legality across national jurisdictions, UNSW Business School, Critical Blockchain research initiative (CBRI).
  • Gerba, Eddie & Rubio, Margarit (2019), “Virtual Money: How much Cryptocurrencies alter the fundamental functions of Money”, Monetary Dialogue Papers, ECON committee.
  • Hakim das Neves, Rodrigo (2020), “Bitcoin pricing: impact of attractiveness variables, financial Innovation”, Springer, Southwestern University of Finance and Economics, DOI: 10.1186/s40854-020-00176-3
  • Hurtado, Patricia & Nesmith, Susannah (2016), “Bitcoin doesn’t qualify as money”, Florida state judge rules, Bloomberg law.
  • Mauldin, John (2014), Is Bitcoin the future? Forbes.
  • Nakamoto, Satushi (2008), “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System”, org
  • Prasolov, Valeriy I. and Kolesnikova, Anastasia (2018), “Aspects of Crypto Currency’s Legislative Regulation”, ARTÍCULOS UTOPÍA Y PRAXIS LATINOAMERICANA, 23, n° 82 (JULIO-SEPTIEMBRE), 2018, pp. 262-268.
  • Suryadi, Pangi, Budianto, Azis (2022), Money Laundering and Tax evasion resulting from Cybercrimes through Digital Currency, University Borobudur.
  • Yermak, David (2013), “Is Bitcoin a real currency?”, National bureau of economic research, paper n.19747.