1
گروه علوم سیاسی، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایران
2
گروه علوم سیاسی، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایران (نویسنده مسئول) استاد علوم سیاسی و روابط بین الملل دانشگاه گیلان (نویسنده مسئول)
3
گروه علوم سیاسی، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایران استاد روابط بین الملل، دانشگاه خوارزمی
4
دانشیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
تحریمهای ایالات متحده آمریکا بر علیه ج. ا. ایران را باید نمود عینی دشمنی با آن دانست. تحریمهایی که با هدف تغییر ماهیت و شکل رفتار ایران در راستای منافع آمریکا طی بیش از چهار دهه اجرایی شده است. در باب میزان تاثیرگذاری این تحریمها بر ساخت اقتصادی و اجتماعی ایران نظرات مختلفی وجود دارد. به همین منظور مقاله حاضر تلاش داشته با بهرهگیری از روش توصیفی-تحلیلی به این سئوال بپردازد که چالشها و فرصتهای مربوط به تحریم اقتصادی و راهبردی ایالات متحده آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران و نحوهی مواجهه ایران با آنها چه بوده است؟. یافتههای مقاله نشان میدهد در سطح چالشها تحریمهای اقتصادی آمریکا علیه ج. ا.ایران منجر به اعمال محدودیت در فعالیتهای مالی، بانکی، تجاری و راهبردی ایران گردیده است و در بخش فرصتها ایران با ابتکارات ناشی از محدودیتهای ایجاد شده توسط تحریمها، از سویی توانست ظرفیتهای راهبردی خود را در بخشهای مختلف اقتصادی شناسایی و محقق نماید و از سوی دیگر قدرت انعطافپذیری خود را در برابر سطح اولیه تحریمها افزایش دهد. اما به نظر میرسد برای مقابله با سطح دوم تحریمها در بلندمدت نیازمند تدوین یک استراتژی منسجم و موثر برای رشد و توسعه پایدار کشور در فضای تحریم میباشد.
بانک مرکزی(1401)، خلاصه تحولات اقتصادی کشور. تهران، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
عبداللهی، محمدرضا و بنی طبا، سید مهدی(1401)، پایش بخش حقیقی اقتصاد ایران در تیرماه 1401 بخش صنعت و معدن. مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ایران.
عبداللهی، محمدرضا(1397)، تحلیل تحولات اخیر اقتصاد ایران. مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
علوی, سیدیحیی؛امیری، داریوش. (1395). «نقش کنگره و وزارت خزانهداری آمریکا در اعمال تحریمهای اقتصادی علیه جمهوری اسلامی ایران (2014-2010)». رهیافت انقلاب اسلامی, 10(34), 71-94.
گودرزی،مهناز؛علینقیپور،علی.(1401).«تاثیرتحریمهای آمریکا بر جهت گیری دیپلماسی اقتصادی ایران به سمت شرق در دوره ریاست جمهوری حسن روحانی(مطالعه موردی روسیه)». رهیافت انقلاب اسلامی, 16(60), 103-124.
محبی هرهدشت،بهنام؛ چاوشی، سید کاظم؛ جهانگیرنیا،حسین؛ غلامی جمکرانی،رضا.(1400). «مقابله با تحریمهای مالی واقتصادی علیه جمهوری اسلامی ایران با ابزار هشدار به موقع درماندگی بانکها». رهیافت انقلاب اسلامی, 15(57), 143-164.
نفیو،ریچارد (1399). هنر تحریمها: نگاهی از درون میدان، ترجمه سیدعلی صادقی، تهران : نشر محراب
Bajoghli,Narges; Nasr,Vali; Salehi-Isfahani,Djavad; Vaez,Ali (2024). How Sanctions Work: Iran and the Impact of Economic Warfare, California :Stanford University Press
Buretta ,John D; Lew,Megan.Y (2023). "US Sanctions", GIR (GlobalInvestigation Review).
Clawson, P., )2013(. Iran Beyond Oil? Policy Watch, 2062, 3 April [online]. Available at: http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/iran-beyond-oil [Accessed 18 August 2022].
Drummond, J. and Khalaj, M., (2011). Iran Finds Way Round Petrol Sanctions. The Financial Times, 7 February [online]. Available at: https://www.ft.com/content/fabc2bba32da-11e0-9a61-00144feabdc0 [Accessed 18 August 2022].
Elliott, K. A. (2005). Trends in Economic Sanctions Policy: Challenges to Conventional Wisdom. In Peter Wallensteen and Carina Staibano (Eds.), International Sanctions: Between Words and Wars in the Global System. London & New York: Routledge.
Farzanegan, Mohammad Reza and Batmanghelidj, Esfandyar. "Understanding Economic Sanctions on Iran: A Survey" The Economists’ Voice, vol. 20, no. 2, 2023, pp. 197-226.
Financial Tribune, )2017(. Budget’s Oil Dependence Declines to 30%. The Financial Tribune, 25 April [online]. Available at: https://financialtribune.com/articles/economydomestic-economy/63082/budget-s-oil-dependence-declines-to-30 [Accessed 18 August 2022].
Ghanbarlou, Abdollah (2020)." Theoretical Basis of Sanctions against Iran’s Nuclear Program:A Comparison between Diplomacies of Trump and Obama Administrations", International Studies & Research Institue of Tehran. 3 February 2020.
Ghasseminejad, Saeed; Jahan-Parvar,Mohammad R.,(2021)."The impact of financial sanctions: The case of Iran", Journal of Policy Modeling, Volume 43, Issue 3,PP. 601-621.
Gladstone, R., (2013). Iran Finding Some Ways to Evade Sanctions, Treasury Department Says. The New York Times, 10 January [online]. Available at: https://www.nytimes.
Guardian, )2012(. Iran Currency Crisis Sparks Tehran Street Clashes. The Guardian, 3 October [online]. Available at: https://www.theguardian.com/world/2012/oct/03/ iran-currency-crisis-tehran-clashes [Accessed 18 August 2022].
Iran Project, )2019(. Non-Oil Exports Leaving Sanctions Behind. Iran Project, 18 March [online]. Available at: https://theiranproject.com/blog/2019/03/18/non-oil-exportsleaving-sanctions-behind/ [Accessed 18 August 2022].
- Iranprimer.usip.org(20 december 2022), Iran in 2022: U.S. Sanctions. https://iranprimer.usip.org/blog/2022/dec/20/iran-2022-us-sanctions.
Kahrazeh, Sanaz and Naser Nikpour(2019), Effects of International Sanctions on Exports in Iran with an Approach to Business Attraction. The Open Access Journal of Resistive Economics (OAJRE)/ Volume 7, Number 3, 2019 Published Online July 01 E-ISSN: 2345-4954.
Karbassi ,Shayan (2022)."Nuclear Brinkmanship: U.S. Sanctions Against Iran Explained". The Lawfare Institute.
Katzman, K., )2022(. Iran Sanctions. Washington DC: Congressional Research Center.
Kozhanov, Nikolay(2022), Iran’s Economy under Sanctions: Two Levels of Impact. DOI: 10.31278/1810-6374-2022-20-4-120-140.
Lacy,D.,& Emerson,M.S.N.(2004). "A Theory of Economic Sanctions and Issue Linkage: The Roles of Preferences, Information, and Threats",The Journal of Politics, 66(1), Retrieved from
Nephew, Richard(2017). The Art of Sanctions: A View from the Field. NewYork: The Art of Sanctions: A View from the Field
Rosenberg, E., Goldman, Z. K., & Drezner, D. D. (2016). The New Tools of Economic Warfare: Effects and Effectiveness of Contemporary US Financial Sanctions. Center for a New American Security.
Samore, G. (2015). Sanctions Against Iran: A Guide to Targets, Terms, and Timetables, Belfer Center for Science and International Affairs. Cambridge, MA: Harvard Kennedy School.
Tehran Times, )2012(. Iran’s Petrochemical Exports Approaching USD11 billion. The Tehran Times, 1 January [online]. Available at: [Accessed 18 August 2022].
Trading Economics, )2019(. Iran Unemployment Rate. Trading Economics, January [online]. Available at: https://tradingeconomics.com/iran/unemployment-rate [Accessed 24 March 2022].
Versailles, B. )2016(. The Economic Implications of Iran ’ s Economic Sanction Relief. Retrieved from http:// www. imf. org/ external/ np/ blog/nafida/020116.pdf.
Zweiri,Mahjoob;Nael,Abusharar(2022),Iran’s Trade with Neighbors :Sanctions’ Impact and the Alternatives. MIDDLE EAST POLICY.2022;29:60–70, https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/mepo.12663.
فدوی,مرتضی , سیمبر,رضا , قربانی شیخ نشین,ارسلان و کشیشیان سیرکی,گارینه . (1403). بررسی چالش ها و فرصت های تحریم های اقتصادی ایالات متحده آمریکا در قبال ایران (با تأکید بر دوره 1367-1402). رهیافت انقلاب اسلامی, 18(66), 101-126.
MLA
فدوی,مرتضی , , سیمبر,رضا , , قربانی شیخ نشین,ارسلان , و کشیشیان سیرکی,گارینه . "بررسی چالش ها و فرصت های تحریم های اقتصادی ایالات متحده آمریکا در قبال ایران (با تأکید بر دوره 1367-1402)", رهیافت انقلاب اسلامی, 18, 66, 1403, 101-126.
HARVARD
فدوی مرتضی, سیمبر رضا, قربانی شیخ نشین ارسلان, کشیشیان سیرکی گارینه. (1403). 'بررسی چالش ها و فرصت های تحریم های اقتصادی ایالات متحده آمریکا در قبال ایران (با تأکید بر دوره 1367-1402)', رهیافت انقلاب اسلامی, 18(66), pp. 101-126.
CHICAGO
مرتضی فدوی, رضا سیمبر, ارسلان قربانی شیخ نشین و گارینه کشیشیان سیرکی, "بررسی چالش ها و فرصت های تحریم های اقتصادی ایالات متحده آمریکا در قبال ایران (با تأکید بر دوره 1367-1402)," رهیافت انقلاب اسلامی, 18 66 (1403): 101-126,
VANCOUVER
فدوی مرتضی, سیمبر رضا, قربانی شیخ نشین ارسلان, کشیشیان سیرکی گارینه. بررسی چالش ها و فرصت های تحریم های اقتصادی ایالات متحده آمریکا در قبال ایران (با تأکید بر دوره 1367-1402). رهیافت انقلاب اسلامی, 1403; 18(66): 101-126.