1
دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران
2
استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران(نویسنده مسئول)
3
استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران
چکیده
بحث بر سر حقوق زنان در حوزههای فردی و عمومی همواره یکی از موضوعات بحث برانگیز در تحقیقات حقوقی و علوم اجتماعی بوده است. زن براساس گفتمانهای حقوقی مختلف در حوزه فردی و خانواده دارای حقوقی است که هر یک از این گفتمانها براساس رویکرد هستی شناسانه و انسان شناختی خود به محدوده و میزان این حقوق پرداختهاند. در مقاله حاضر تلاش خواهد شد تا جایگاه و حقوق زن در دو نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران و کانادا با نگاهی تطبیقی مورد بررسی قرار گیرد. در همین راستا سئوال اصلی مقاله بدین ترتیب است که در دو گفتمان حقوقی ایران و کانادا زن دارای چه جایگاه و حقوقی در خانواده است؟. در مقام فرضیه پژوهش و مبتنی بر نتایج به دست آمده باید گفت گفتمان حقوقی غربی به ویژه در کشورهایی چون کانادا، با نگاهی مادیگرایانه و تقلیلگرا حقوق زن در خانواده را در فردیت و آزادی وی دانسته و آن را حول ابعاد جنسی و مادی وی تدوین نموده است؛ اما در نظم حقوقی اسلامی به ویژه در جمهوری اسلامی ایران، حقوق و جایگاه زن در خانواده براساس دوگانهی حق/تکلیف تنظیم شده و با رویکردی خانواده محور و گفتمان تناسب این حقوق را به منظور انجام تکالیف مورد انتظار زن در نهاد خانواده با هدف تحقق نقش سازنده آن در تربیت و تعالی انسانی تدوین کرده است. این مقاله با بهره گیری از روش توصیفی- تحلیلی تدوین گردیده و دادهها و اطلاعات خود را با روش اسنادی و کتابخانهای جمعآوری کرده است.
زحیلی، وهبه (1382). احکام، آداب، حقوق و مسئولیتها: فقه خانواده در جهان معاصر، ترجمه عبدالعزیز سلیمی، قم : نشر احسان
زین الدین،فاطمه؛ رضوی،سیدمحمدحسن (1399).«بررسی الزامات ورود نظام اشتراک اموال به ساختار نظام مالی خانواده در حقوق ایران با نگاه به حقوق استان کبک/کانادا»، فصلنامه خانواده پژوهی، سال شانزدهم، شماره 61، صص 24-7.
صفایی، سیدحسین (1401). حقوق مدنی اشخاص و محجورین، تهران : سمت
صفایی، سیدحسین؛ امامی،اسدالله (1401). مختصر حقوق خانواده، چاپ 56، تهران : میزان
عباسی،داود؛ رمضانی، شیرین (1400).«حقوق غیرمالی زن در نظام حقوقی ایران و همخوانی آن با اسناد بینالمللی»، فصلنامه فقه و حقوق نوین، سال دوم، شماره 7، صص 21-48.
عقیقی،عبدالمجید (1391). مجموعه قوانین اساسی کانادا (فارسی - انگلیسی)، ترجمه مهدی رستگار اصل، تهران : معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات ریاست جمهوری
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، چاپ 1396
قانون اساسی کانادا، مصوب 1867
قانون مدنی، شماره 1146
کاتوزیان، ناصر (1401). حقوق مدنی : خانواده (دو جلدی)، چاپ ششم، تهران : گنج دانش
کافی، هادی (1400).« گفتمان خانواده : ضرورتها و بایستهها»، دوماهنامه حوراء، شماره چهل و دوم، صص 3-18.
گاردنر، ویلیام (1386). جنگ علیه خانواده، ترجمه معصومه محمدی، قم : دفتر مطالعات زنان
گواهی، زهرا؛هژبری،نسرین (1393).«بررسی تطبیقی نفقه زن در حقوق ایران، انگلیس و امریکا»، دوفصلنامه علمی-ترویجی فقه و حقوق خانواده (ندای صادق)، سال نوزدهم، شماره 61، صص 21-44
مروتی،حمیدرضا، منصوری،سعید؛شمس،احمد (1399). «مطالعه تطبیقی گفتمانهای نظام حقوقی زن در ج.ا. ایران و سوئد»، رهیافت انقلاب اسلامی، سال چهاردهم، شماره52،صص 265-284.
منشور حقوق و مسؤلیتهای زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران، 1383
میلز،سازا (1388). گفتمان، ترجمه فتاح محمدی، زنجان: نشر هزاره سوم
یاوری، فتح الله (1381). «نقش دادگاه اختصاصی خانواده در تحکیم بنیان خانواده»، فصلنامه ندای صادق، شماره 25 صص 73-86
منابع انگلیسی
Civil Marriage Act,2023
Federal gender equality laws in Canada,2022
Government of Canada,2017
Griffiths, Anne (2001)." Review: Remaking Law: Gender, Ethnography, and Legal Discourse", Law & Society Review, Vol. 35, No. 2, pp. 495-509.
W.Susan (2017). "Family matters: justice hender and female litigant success in family law cases in the Supreme Court of Canada". The justice System Journal, Vol.38.No.4.pp.332-347.
پورایمان,قاسم , ولی زاده,سلمان و باشکوه,مظفر . (1403). واکاوی جایگاه حقوق خانواده در دو نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران و کانادا. رهیافت انقلاب اسلامی, 18(66), 145-166.
MLA
پورایمان,قاسم , , ولی زاده,سلمان , و باشکوه,مظفر . "واکاوی جایگاه حقوق خانواده در دو نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران و کانادا", رهیافت انقلاب اسلامی, 18, 66, 1403, 145-166.
HARVARD
پورایمان قاسم, ولی زاده سلمان, باشکوه مظفر. (1403). 'واکاوی جایگاه حقوق خانواده در دو نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران و کانادا', رهیافت انقلاب اسلامی, 18(66), pp. 145-166.
CHICAGO
قاسم پورایمان, سلمان ولی زاده و مظفر باشکوه, "واکاوی جایگاه حقوق خانواده در دو نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران و کانادا," رهیافت انقلاب اسلامی, 18 66 (1403): 145-166,
VANCOUVER
پورایمان قاسم, ولی زاده سلمان, باشکوه مظفر. واکاوی جایگاه حقوق خانواده در دو نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران و کانادا. رهیافت انقلاب اسلامی, 1403; 18(66): 145-166.