رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

واکاوی جایگاه حقوق خانواده در دو نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران و کانادا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران
2 استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران(نویسنده مسئول)
3 استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران
چکیده
بحث بر سر حقوق زنان در حوزه­های فردی و عمومی همواره یکی از موضوعات بحث برانگیز در تحقیقات حقوقی و علوم اجتماعی بوده است. زن براساس گفتمانهای حقوقی مختلف در حوزه فردی و خانواده دارای حقوقی است که هر یک از این گفتمانها براساس رویکرد هستی شناسانه و انسان شناختی خود به محدوده و میزان این حقوق پرداخته­اند. در مقاله حاضر تلاش  خواهد شد تا جایگاه و حقوق زن در دو نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران و کانادا با نگاهی تطبیقی مورد بررسی قرار گیرد. در همین راستا سئوال اصلی مقاله  بدین ترتیب است که در دو گفتمان حقوقی ایران و کانادا زن دارای چه جایگاه و حقوقی در خانواده است؟. در مقام فرضیه پژوهش و مبتنی بر نتایج به دست آمده باید گفت گفتمان حقوقی غربی به ویژه در کشورهایی چون کانادا، با نگاهی مادی­گرایانه و تقلیل­گرا حقوق زن در خانواده را در فردیت و آزادی وی دانسته و آن را حول ابعاد جنسی و مادی وی تدوین نموده است؛ اما در نظم حقوقی اسلامی به ویژه در جمهوری اسلامی ایران، حقوق و جایگاه زن در خانواده براساس دوگانه­ی حق/تکلیف تنظیم شده و با رویکردی خانواده محور و گفتمان تناسب این حقوق را به منظور انجام تکالیف مورد انتظار زن در نهاد خانواده با هدف تحقق نقش سازنده آن در تربیت و تعالی انسانی تدوین کرده است. این مقاله با بهره گیری از روش توصیفی- تحلیلی تدوین گردیده و داده­ها و اطلاعات خود را با روش اسنادی و کتابخانه­ای جمع­آوری کرده است. 
کلیدواژه‌ها

  • قرآن کریم
  • جوادی آملی، عبدالله (1392). زن در آیینه جلال و جمال، قم : نشر اسراء
  • حسینی زاده، محمدعلی (1386). اسلام سیاسی در ایران، قم : دانشگاه مفید
  • حمکت­نیا، محمود (1390). حقوق زن و خانواده، تهران: پژوهشکده فرهنگ و اندیشه اسلامی
  • خمینی، روح الله (1392). ‏‏رساله توضیح المسائل، چاپ هشتم، تهران: ‏‏مؤسسه‏‏ ‏‏تنظیم و نشر آثار امام خمینی‏‏(س)‏
  • روحانی، سیدمحمدصادق (1420ق). المسائل المنتخبیه، قم : مکتب آیت الله العظمی روحانی
  • روزنامه رسمی، شماره 13914
  • زحیلی، وهبه (1382). احکام، آداب، حقوق و مسئولیتها: فقه خانواده در جهان معاصر، ترجمه عبدالعزیز سلیمی، قم : نشر احسان
  • زین الدین،فاطمه؛ رضوی،سیدمحمدحسن (1399).«بررسی الزامات ورود نظام اشتراک اموال به ساختار نظام مالی خانواده در حقوق ایران با نگاه به حقوق استان کبک/کانادا»، فصلنامه خانواده پژوهی، سال شانزدهم، شماره 61، صص 24-7.
  • صفایی، سیدحسین (1401). حقوق مدنی اشخاص و محجورین، تهران : سمت
  • صفایی، سیدحسین؛ امامی،اسدالله (1401). مختصر حقوق خانواده، چاپ 56، تهران : میزان
  • عباسی،داود؛ رمضانی، شیرین (1400).«حقوق غیرمالی زن در نظام حقوقی ایران و هم­خوانی آن با اسناد بین­المللی»، فصلنامه فقه و حقوق نوین، سال دوم، شماره 7، صص 21-48.
  • عقیقی،عبدالمجید (1391). مجموعه قوانین اساسی کانادا (فارسی - انگلیسی)، ترجمه مهدی رستگار اصل، تهران : معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات ریاست جمهوری
  • قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، چاپ 1396
  • قانون اساسی کانادا، مصوب 1867
  • قانون مدنی، شماره 1146
  • کاتوزیان، ناصر (1401). حقوق مدنی : خانواده (دو جلدی)، چاپ ششم، تهران : گنج دانش
  • کافی، هادی (1400).« گفتمان خانواده : ضرورتها و بایسته­ها»، دوماهنامه حوراء، شماره چهل و دوم، صص 3-18.
  • گاردنر، ویلیام (1386). جنگ علیه خانواده، ترجمه معصومه محمدی، قم : دفتر مطالعات زنان
  • گواهی، زهرا؛هژبری،نسرین (1393).«بررسی تطبیقی نفقه زن در حقوق ایران، انگلیس و امریکا»، دوفصلنامه علمی-ترویجی فقه و حقوق خانواده (ندای صادق)، سال نوزدهم، شماره 61، صص 21-44
  • مروتی،حمیدرضا، منصوری،سعید؛شمس،احمد (1399). «مطالعه تطبیقی گفتمانهای نظام حقوقی زن در ج.ا. ایران و سوئد»، رهیافت انقلاب اسلامی، سال چهاردهم، شماره52،صص 265-284.
  • منشور حقوق و مسؤلیت­های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران، 1383
  • میلز،سازا (1388). گفتمان، ترجمه فتاح محمدی، زنجان: نشر هزاره سوم
  • یاوری، فتح الله (1381). «نقش دادگاه اختصاصی خانواده در تحکیم بنیان خانواده»، فصلنامه ندای صادق، شماره 25 صص 73-86

 

منابع انگلیسی

  • Civil Marriage Act,2023
  • Federal gender equality laws in Canada,2022
  • Government of Canada,2017
  • Griffiths, Anne (2001)." Review: Remaking Law: Gender, Ethnography, and Legal Discourse", Law & Society Review, Vol. 35, No. 2, pp. 495-509.
  • W.Susan (2017). "Family matters: justice hender and female litigant success in family law cases in the Supreme Court of Canada". The justice System Journal, Vol.38.No.4.pp.332-347.

.