رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

بررسی وتحلیل حکمرانی و ایجاد حکومت جهانی منطبق بر عدالت اجتماعی با تأکید بر اندیشه های شهید مطهری و جان رالز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی ، گروه علوم سیاسی ، دانشکده حقوق و علوم انسانی ، واحد شیراز ، دانشگاه آزاد اسلامی ، شیراز، ایران
2 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز، شیراز، ایران.
3 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز، شیراز، ایران
چکیده
هدف مقاله  حاضر بررسی وتحلیل حکمرانی و ایجاد حکومت جهانی با تأکید بر اندیشه های شهید مطهری و جان رالزمی‌باشد. روش پژوهش حاضر بر اساس ماهیت توصیفی- تطبیقی و بر اساس هدف کاربردی نگاشته شده است. یافته ها نشان می‌دهد در نزد شهید مطهری عدالت امری فطری است و تنها با پیوند قانون بشری با قانون الهی قابل‌دستیابی است و عدالت را واقعیتی تکوینی و خلقی می‌داند که نظام آفرینش آن را پدید آورده است، درحالی‌که در نظریه‌ی جان رالز عدالت امری مدنی است و با اجماع بشری در شرایط انصاف و اجماع به‌دست آمدنی است. این دو مبنا دو خروجی متفاوتی دارد، ولی نتیجه هر دو مبنا رقم زدن اصلاحات اساسی و شروع یک حکمرانی، جزء با حرکت در مسیر عدالت ممکن نیست؛ عدالت به‌منزله شاخص‌ها، عوامل و آثار مورد پیشرفت و توسعه و مختصات حکمرانی عادلانه و تعالی‌گرا ترسیم می‌گردد. به‌نوعی که هر دو نظریه برای حکومت به‌عنوان یکی از ارکان اصلی حقوق عمومی وظایفی در ایجاد عدالت اجتماعی قائل هستند و ایجاد عدالت اجتماعی را از راه قانون‌گذاری می‌پندارند، اما دیدگاه این دو متفکر از آنجا از هم فاصله می‌گیرد که منشأ و مبانی این دیدگاه‌ها با یکدیگر کاملاً متفاوت است. جان رالز از منظر لیبرالی و البته با جرح‌وتعدیل در آن و مطهری از منظر اسلام به ارائه نظریات خود در باب عدالت می‌پردازند.
کلیدواژه‌ها

  • اسلامی‌، شهلا (١٣٨٧). تحول نظریـه‌ عـدالت‌ رالز از عـدالت‌ اخلاقـی‌ بـه‌ عـدالت‌ سیاسـی‌، فصـلنامه‌ جستارهای فلسفی‌، سال چهارم، شماره١٣.
  • ترجمان، فریبا (1399). بررسی مفهوم عدالت از دیدگاه استاد مطهری،دومین کنفرانس ملی علوم انسانی و توسعه.
  • توسلی، حسین (1395). رابطه حق و عدالت، پژوهش های فلسفی کلامی، سال هشتم،شماره1.
  • جمال‌زاده، ناصر( ١٣٨٧). عدالت‌ سیاسی‌ اجتماعی‌ در سه‌ رهیافت‌ فقهـی‌، فلسفی‌ و جامعـه‌ شناختی‌، مجله‌ دانش‌ سیاسی‌، سال چهارم، شماره ٢.
  • خرمشاد، محمد باقر، و ساوه درودی، مصطفی‌(١٣٩١). عدالت‌ در اندیشه‌ متفکرین‌ اسلامی‌، مقایسه‌ تطبیقی‌ آراء رهبر انقلاب اسلامی‌ و شهید مطهری، فصلنامه‌ امنیت‌ پژوهش‌، سال ١١، شمارة ٤٠.
  • رالز ، جان (1383). عدالت به مثابه انصاف، ترجمه عرفان ثابتی، تهران: انتشارات ققنوس، چاپ اول.
  • رالز، جان (1394). نظریه عدالت،ترجمه: سیدمحمدکمال سروریان و مرتضی بحرانی، چاپ سوم، تهران، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
  • ضمیری، عبدالحسین، نصیری حامد، رضا (1395).حکمرانی مطلوب و نقش شفافیت در تحقق آن، پژوهشنامه نشریه علوم اجتماعی، بهار، شماره 52.
  • عیوضی، محمد رحیم (1392). تبیین مشارکت سیاسی و رفتار انتخاباتی، اطلاعات سیاسی و اقتصادی، شماره 196.
  • فقیه­ی،فاطمه،(1395)، بازخوانی مفهوم حاکمیت قانون در پرتو اخلاق دینی،مقاله پژوهشی دانشگاه حضرت معصومه.
  • قاسمی‌، فرج الله‌(١٣٨٦). بررسی‌ تطبیقی‌ عدالت‌ سیاسی‌ در اندیشـه‌ سیاسـی‌ مهـدویت‌ و جـان رالز، فصلنامه‌ مشرق موعود، سال اول، شمارة ٣.
  • قربانی‌، قدرت الله‌(١٣٨٥). درآمدی بر اندیشه‌ دینی‌ سیاسـی‌ شـهید مطهـری، تهـران، پژوهشـکدة امـام خمینی‌ انقلاب اسلامی‌، چاپ دوم.
  • قلیچ‌، وهاب( ١٣٨٩).معیارهای عدالت‌ توزیعی‌، مقایسه‌ تطبیقـی‌ دیـدگاههای رالز و شـهید مطهـری، فصلنامه‌ مطالعات اقتصاد اسلامی‌، سال سوم، شماره ١.
  • کمندی،حسین،(1400)، مقایسه مفهوم عدالت از منظر دو فیلسوف بزرگ ارسطو و جان رالز، هشتمین همایش ملی مطالعات و تحقیقات نوین در حوزه علوم انسانی ، مدیریت و کارافرینی ایران.
  • لسناف، مایکل ایچ، (1389). فیلسوفان سیاسی قرن بیستم. ترجمه خشایار دیهیمی. تهران: نشر ماهی.
  • لشکری، علیرضا( ١٣٨٨).حق‌ عدالت‌ و جامعه‌، فصلنامه‌ جستارهای اقتصادی، شمارة ١٢.
  • لک‌زایی‌، نجف( ١٣٨٣). اندیشه‌ سیاسی‌ آیت‌ الله‌ مطهری، قم‌، بوستان کتاب.
  • مطهری ،(1368)، پیرامون انقلاب اسلامی، تهران، صدرا.
  • مطهری ، (1369)،نظام حقوق زن در اسلام، چاپ چهاردهم، تهران، انتشارات صدرا.
  • مطهری ‌، ( ١٣٦٨)، اسلام و مقتضیات زمان، تهران، صدرا.
  • مطهری، (1391)،عدل الهی،تهران: انتشارات صدرا، چاپ  چهارم.
  • مطهری‌،( ١٣٥٤)، سیری در نهج‌ البلاغه‌، تهران، صدرا، چاپ ٢. ٢٢.
  • مطهری، مرتضی‌،( ١٣٦٧)، پیرامون جمهوری اسلامی‌، تهران، صدرا.
  • مطهری‌،(١٣٨٣)، انسان کامل‌، تهران، صدرا.
  • مطهری،‌(1376)،سـیری در سیره ائمه اطهار(ع) ، تهران:انتشارات صدرا.
  • واعظی‌، احمد، ١٣٩٠، تحلیل‌ رهاورد شهید مطهری در بحث‌ عدالت‌ اجتماعی‌، فصلنامه‌ علوم سیاسی‌، سال ١٤، شماره ٥٣٥٣.
  • هیوود، اندرو ،(1389)، سیاست. ترجمه عبدالرحمان عالم. تهران: نشرنی.

References

- Rawls, John, (1999),a Theory of Justice, Revised Edition, Cambridge, Massachusetts: Belknap press of Harvard university press.

Agnimitra, N., & Sharma, S. (2023). Social work in difficult times: Emerging value frame in India. Social Work Education, 42(5), 710-727.

-Joseph, R. (2020). Toward a pragmatic understanding of Rawls’ social justice theory in social work: A critical evaluation. Journal of Human Rights and Social Work, 5(3), 147-156.

Rossi, E. (2020). Political Legitimacy: NOMOS LXI. Edited by Jack Knight and Melissa Schwartzberg. New York: New York University Press, 2019. 400p.

-Sellars, M., Fakirmohammad, R., Bui, L., Fishetti, J., Niyozov, S., Reynolds, R., ... & Ali, N. (2018). Conversations on critical thinking: Can critical thinking find its way forward as the skill set and mindset of the century? Education Sciences, 8(4), 205