رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

مبنای مسئولیت کیفری شهادت سردار قاسم سلیمانی به عنوان نماد محور مقاومت از منظر حقوق بین‌الملل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای گروه حقوق بین الملل عمومی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
2 استادیار گروه حقوق بین الملل عمومی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
3 استادیار گروه حقوق بین الملل ، دانشگاه کردستان، کردستان، ایران
چکیده
مفهوم «مقاومت» در دوران پس از پیروزی انقلاب اسلامی به عنوان یکی از مفاهیم اصلی گفتمان سیاست خارجی جمهوری اسلامی بوده است؛ این مفهوم ناظر است به نفی و هرگونه نظم مبتنی بر سلطه قدرت­های غرب و شرق و طرد ترتیبات منطقه­ای و بین­المللی متاثر از نظام سلطه از یک سو و تلاش برای بازتعریف نفش و جایگاه منطقه­ای و بین­المللی ملت­ها و جوامعی که از سوی نظام سلطه مورد ظلم قرار گرفته­اند. به همین دلیل محور مقاومت که برگرفته از تلاش­های نظامی- امنیتی و دیپلماتیک  و فرهنگی ایران در کشورهای لبنان، سوریه و عراق است طی دو دهه اخیر از مهم­ترین دال­های گفتمانی سیاست خارجی کشور طی چند سال اخیر  به ویژه در مبارزه با داعش بوده است. نقش آفرینی مدیریتی و امنیتی شهید قاسم سلیمانی به عنوان مهم­ترین فرمانده میدان مقاومت، جایگاه وی را در این گفتمان برجسته ساخت و با شهادت ایشان رویکرد تخاصمی ایران نسبت به آمرین و عاملان این ترور تشدید گردید؛ به همین منظور مقاله حاضر به دنبال رسیدن به پاسخ این سئوال است با توجه به جایگاه شهید سلیمانی در گفتمان محور مقاومت، پیگیری کیفری آن در نظام حقوق بین الملل بر چه مبنایی استوار است؟ در پاسخ به این سئوال به عنوان فرضیه باید گفت مبنای پیگیری کیفری عاملان و آمران شهادت قاسم سلیمانی بر اساس گفتمان مقاومت و مبتنی بر رویکرد نفی سلطه و تضعیف آن در راستای ارتقای جایگاه گفتمانی مقاومت صورت می­گیرد. از این منظر باید گفت رویکرد این مقاله حقوقی بوده است؛ همچنین  این مقاله به  روش توصیفی و تحلیلی و داده­های آن به صورت اسنادی جمع­آوری شده است.
کلیدواژه‌ها

  • 1.منابع فارسی

    • ابطحی،سیدمصطفی؛ زمانیان،سیدسعید؛ طاهری،ابوالقاسم (1399). «بررسی سیاست­های فراملی جمهوری اسلامی ایران و امنیت ایران و خاورمیانه»، رهیافت انقلاب اسلامی، سال چهاردهم، شماره 53، صص222-205.
    • امیری, سروش؛ کیانی, جواد.(1398). «گفتمان مقاومت شهید قاسم سلیمانی در دیپلماسی و روابط بین‌الملل». فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس, سال پنجم، شماره 2، ص, 9-30.
    • حسینی­زاده، محمدعلی (1386). اسلام سیاسی در ایران، قم: انتشارات دانشگاه مفید
    • خمینی، روح الله (1378).صحیفه امام(22 جلدی)،تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)
    • زارعی، غفار.(1398). «بررسی نظری دکترین مقاومت در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران». فصلنامه مطالعات سیاسی, 12(45), 215-240.
    • سلیمی ترکمانی، حجت، (1397)، «تروریسم و نظام عدالت کیفری: دیوان کیفری بین‌المللی یا دادگاه مختلط؟»، پژوهشنامه حقوق کیفری، دوره 9 ، ش 2.
    • عبداللهی­نژاد، محمد شمس الدین؛ متقی، ابراهیم (1398). «واکاوی اندیشه مقاومت جمهوری اسلامی ایران در برابر ایالات متحده امریکا»، رهیافت انقلاب اسلامی، سال سیزدهم، شماره 46، صص 3-22.
    • عطارزاده،مجتبی(1398).«شهید سلیمانی؛ تقویت چارچوب­بندی مقاومت اسلامی جهت مقابله با دگرسازی درون­دینی»، نشریه علمی سیاست دفاعی، سال 31، شماره 120، صص 38-12.
    • فضائلی, مصطفی. (1399). «ترور سردار سلیمانی از منظر حقوق بین‌الملل توسل به زور». پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب, سال هفتم، شماره 2، صص 188-151.
    • قادری، روح الله (1392).« نظریه مقاومت در روابط بین الملل؛ رویکرد ایرانی- اسلامی نفی سبیل و برخورد با سلطه»، سیاست دفاعی، سال 21، شماره 82، صص 191-248.
    • کوشا, جعفر, علیزاده, اکبر,؛ یکتا, علی. (1402). «بررسی حقوقی ترور سردار سلیمانی از منظر اسناد بین المللی». تعالی حقوق، (آماده انتشار).
    • محمودی رجا، سیدزکریا؛ باقری دولت­آبادی،علی؛ راوش،بهنام (1397).« بررسی محور مقاومت و آینده نظام سلطه با استفاده از نظریه نظام جهانی»،دوفصلنامه مطالعات بیداری اسلامی، سال7، شماره 4، صص 7-28.
    • منتظران, جاوید؛ جعفری, سیداصغر.(1399). «ترور شهید سپهبد سلیمانی از منظر قواعد حقوق بین‌الملل و حقوق ‌بشردوستانه(با تأکید بر رسالت رسانه‌های برون‌مرزی)». پژوهشنامه رسانه بین الملل, سال پنجم، شماره 1، صص 11-37.
    • همشهری آنلاین (1401). «ناگفته­هایی از نقش پنهان سردار سلیمانی در افغانستان و روابط با احمدشاه مسعود | نقش حک شده سردار در افغانستان | یک تذکر جدی به طالبان»، در مصاحبه با حسین فداملکی، 13 دی ماه 1402.

    .

    • Agnès Callamard: is a French Human Rights expert and Special Rapporteur on extrajudicial, summary or arbitrary executions at the Office of the United Nations.
    • Bennett, Natasha Alana(2023). The axis of resistance : Iranian foreign policy and Syria, Norwegian University of Life Sciences, Ås
    • Charles Pierson (2004). "Preemptive Self-Defense in an Age of Weapons of MassDestruction: Operation Iraqi Freedom". Denver Journal of International Law and Policy.University of Denver. 33 (1).
    • https://www.salon.com/un rapporteur on extrajudicial executions wants official probe of Soleimani killing 2020/01/08/
    • Javadi Arjmand, M. J., Mohammadi Masiri, A., & Mokarami Poor, M. B. (2021). Resistance orientation in Foreign Policy of the Islamic Republic of Iran. Contemporary Researches on Islamic Revolution, (), 97-122.
    • ir/news: 1354285
    • Measures to eliminate international terrorism, Resolution adopted by the General Assembly on 7 December 2017: on the report of the Sixth Committee (A/72/467)], 72/123.1 Strongly condemns all acts
    • Measures to eliminate international terrorism, Resolution adopted by the General Assembly on 7 December 2017: on the report of the Sixth Committee (A/72/467)], 72/123.1 Strongly condemns all acts
    • Statement by the Department of Defense, Jan. 2, 2020: At the direction of the President, the S. military has taken decisive defensive action to protect U.S. personnel abroad by killing Qasem Soleimani, the head of the Islamic Revolutionary Guard Corps-Quds Force,
    • United Nations S/RES/, 1373, Adopted by the Security Council at its 4385th meeting, on 28 September 2001
    • Wastnidge, Edward (2023). " Identities and Foreign Policy In the Islamic Republic : The Dynamics of Geopolitical Expendiency", Auala Mediterrania, Berif Policy. NO.147.