رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

شیوه‏ها و محدودیت‏های اثرگذاری گروه‏های علوم سیاسی بر آگاهی سیاسی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، واحد بافت، دانشگاه آزاد اسلامی، بافت، ایران
2 استادیار گروه علوم سیاسی واحد بافت، دانشگاه آزاد اسلامی، بافت، ایران
3 استادیار گروه علوم سیاسی ، واحد بافت ، دانشگاه آزاد اسلامی ، بافت ، ایران
چکیده
آگاهی سیاسی، مهارتی قابل یادگیری و توسعه‏پذیر است و از موضوع (زیست اجتماعی بشر)، هدف (دانایی و توانایی در تصمیم‏گیری امور جمعی) و غایت (یافتن یا ساختن راه‏های سعادت بشر در اجتماع) دانش سیاست جدا نیست. از این رو، آگاهی‏بخشی سیاسی نه یک محصول جانبی، بلکه از کارویژه‏های اصلی دانش سیاسی محسوب می‏شود. مقاله حاضر نیز با هدف شناسایی شیوه‏ها و محدودیت‏های اثرگذاری علوم سیاسی بر آگاهی سیاسی در ایران تدوین شده است. این شیوه‏ها در چهار محور «تربیت دانشجو»، «پژوهش و انتشار علم و دانش»، «آموزش‏های بیرون گروه» و «کنشگری اجتماعی و سیاسی» تبیین شده‏اند و مؤلفه‏های محدودکننده نیز ذیل چهار متغیر «حکومت»، «جامعه»، «علم» و «علوم سیاسی» توضیح داده شده‏اند.  پژوهش حاضر از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و جهت کشف این شیوه‏ها و محدودیت‏های ناظر بر آن از استدلال و قوه استنباط فردی استفاده شده است. وفق یافته‏ها، علوم سیاسی در ایران در انجام وظیفه آگاهی‏بخشی سیاسی با معیارهای ترویج تفکر انتقادی و روحیه پرسش‏گری، شالوده‏شکنی چارچوب‏های نظری و عملی سیاست، برانگیختگی توجه به سیاست از چشم‏انداز حق حاکمیت هر فرد و ضرورت مهارت‏افزایی برای اعمال این حق بیش از همه تحت‏تأثیر سیاست‏های حکومتی و در ادامه به‏ترتیب به‏واسطه ضعف بازیگران این رشته، عدم تقاضا از سوی جامعه و نیز انکار به‏مثابه یک علم در عین متهم‏شدن به جهت‏گیری به‏سمت اصحاب قدرت محدود شده است.
کلیدواژه‌ها

اسلامی، روح‏الله (1396) «بی‌توجهی به علوم سیاسی کشور را در خطر می‌اندازد»، ایسنا، 14 بهمن‏ماه، قابل دسترس در: https://www.isna.ir/news/Khorasan-Razavi-143078
امام‏جمعه‏زاده، سیدجواد؛ علی‌حسینی، علی؛ کاظمی، احسان و آقاحسینی، علیرضا (1396)، «تحلیل گفتمانی رابطه نظریه سیاسی و کنش سیاسی در یونان باستان»، پژوهش سیاست نظری، 22(12): 185-221.
آرمین، امیر و سفیری، خدیجه (1398)، «مفهوم‌پردازی مسئولیت‌پذیری اجتماعی: از اخلاق تا کنشگری در دوران مدرن»، مطالعات جامعه‏شناختی، 25(2): 691-718.
باقری دولت‏آبادی، علی (1399)، «سنجش و تحلیل میزان آگاهی سیاسی درباره گروه ویژه اقدام مالی»، رهیافت‌های سیاسی و بین ‌المللی، 12(1): 173-201.
بزرگمهری، مجید (1389)، «کاربردی‏سازی علوم سیاسی بر اساس نیازهای عینی بازار اشتغال در ایران»، پژوهشنامه علوم سیاسی، 3(3): 47-68.
جعفری هرندی، رضا و نجفی، حسن (1398)، «تربیت اجتماعی و سیاسی به روایت کتاب‎های درسی دوره دوم متوسطه نظری ایران«، مطالعات برنامه درسی، 14(52): 159-184.
جلالی‏راد، محمدصادق و سپهرنیا، رزیتا (1396)، «شاخص‌های فرهنگ سیاسی جمهوری اسلامی ایران در بعد کلان از دیدگاه نخبگان»، مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 7(23): 133-158.
حقیقت، سیدصادق (1391)، «آسیب‌شناسی رشته علوم سیاسی در ایران«، فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد فرهنگ، 5(19): 53-78.
رحمانیان، مرتضی؛ قنبری، ابوالفضل و ایزدی‏راد، رویا (1401)، «فساد اداری و راهکارهای حقوقی مقابله با آن»، فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین، 3(10): 131-116.
زیباکلام، صادق (1387)، «سراب علوم سیاسی در ایران: کنکاشی در اسباب و علل عقب ماندگی علوم سیاسی در ایران»، در حسین سلیمی، بررسی وضعیت آموزش و پژوهش رشته علوم سیاسی و روابط بین‏الملل در ایران (صص: 725-764)، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
ساعی، علی؛ قاراخانی، معصومه و مومنی، فرشاد (1391)، «دولت و سیاست آموزش در ایران از سال 1360 تا 1388ش»، فصلنامه علوم اجتماعی، 19(56): 117-166.
سلیمی، حسین (1387)، «مقدمه»، در حسین سلیمی، بررسی وضعیت آموزش و پژوهش رشته علوم سیاسی و روابط بین‏الملل در ایران (صص: 1-10)، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
شکری، مرتضی (1395)، «چرا علوم سیاسی در ایران پاسخگوی مسائل نیست؟»، پایگاه خبری تحلیلی فرارو، 20 تیرماه، قابل دسترس در: https://fararu.com/fa/news/280294
غفاری، مسعود و شریعتی، شهروز (1387)، «دولت‏های رانتیر و چالش‏های فراروی آوزش و پژوهش علم سیاست در ایران»، در حسین سلیمی، بررسی وضعیت آموزش و پژوهش رشته علوم سیاسی و روابط بین‏الملل در ایران (صص: 484-501)، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
فاطمی‏‏نیا، محمدعلید (1398)، «صد سال فرهنگ سیاسی در ایران فراتحلیل آثار پژوهشی از مشروطه تا انقلاب اسلامی«، فصلنامه مطالعات راهبردی، 22(86): 32-54.
ماخانی، سعید (1396)، «نگاهی مقایسه‏ای به آموزش علوم سیاسی در غرب و ایران»، تحول در علوم انسانی، 5(8): 98-116.
مقصودی، مجتبی (1397) «موسس انجمن علوم سیاسی ایران: برخی نهادها با ادامه رشته علوم سیاسی مخالف هستند»، ایرنا، 14 اسفندماه، کد خبر: 83232296، قابل دسترس در: https://www.irna.ir/news/83232296
مقصودی، مجتبی (1401)، «صلح‏ناپذیری در دانش سیاست و نهاد قدرت (نمره مردودی علوم سیاسی)»، مجله سیاست‏نامه، 6(21): 45-48.
مولایی، محمدرضا (1397)، «نقش دانش و اعتماد سیاسی در پیش‏بینی علاقه‏مندی دانشجویان به مشارکت سیاسی»، نشریه دانش سیاسی، 14(1): 141-163.
همشهری (1401) «چرا کتاب‌های علوم سیاسی پرفروش‌ شده‌اند؟»، 4 آبان‏ماه، قابل دسترس در: https://www.hamshahrionline.ir/news/715011
 
 
Bauer, M. W., Allum, N., and Miller, S. (2007), “What Can We Learn from 25 Years of PUS Survey Research? Liberating and Expanding the Agenda”, Public Understanding of Science, 16(1), 79-95, DOI: 10.1177/0963662506071287.
Chompalov, I. and Popov, L. (2021), “Positivist Misconceptions of Science and the Search for Viable Solutions”, European Journal of Interdisciplinary Studies, 7(1): 89-104, DOI: 10.26417/867rqe28x.
Houghton, T. (2011), “Does positivism really ‘work’ in the social sciences?”, E-International Relations, 26 September, Available at: https://www.e-ir.info/pdf/14310.
Kristensen, N. N., Denk, T., Olson, M. and Solhaug, T. (2021), “Introduction”, In N. N. Kristensen, T. Denk, M. Olson and T. Solhaug (Eds.), Perspectives on Political Awareness (pp. 1-12), Cham: Springer, DOI: 10.1007/978-3-030-90394-7.
Kurata, K. (1987), “The Characteristics of Japanese Scholarly Journals; as Media for Disseminating the Research Results”, Library and Information Science, 25(4): 81-92.
Marsh, D. and Stoker, G. (2002), Theories and Methods in Political Science, Basingstoke: Pallgrave McMillan.
Rapeli, L. (2014), The Conception of Citizen Knowledge in Democratic Theory, New York: Basingstoke Palgrave.
Selin, C., Rawlings, K. C., de Ridder-Vignone, K., Sadowski, J., Altamirano Allende, C., Gano, G., Davies, S. R., and Guston, D. H. (2017), “Experiments in Engagement: Designing Public Engagement with Science and Technology for Capacity Building”, Public Understanding of Science, 26(6), 634-649, DOI: 10.1177/0963662515620970.