1
دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، گروه حقوق خصوصی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی شیراز، ایران
2
گروه حقوق خصوصی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
3
استادیار گروه حقوق، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی شیراز،ایران
چکیده
از بدو تاسیس جمهوری اسلامی تا به امروز، به دلیل رویارویی با غرب و چالش با نظام بینالملل، تحریمهای اقتصادی به درجات مختلفی به ایران تحمیل شدهاند که تحریم بانکها از جمله مهمترین آنها میباشد. در مقابل، راهبردهایی با هدف خنثی کردن تحریمها یا کاهش فشارهای ناشی از آنها تعریف شده است که ظرفیتسازی درونشبکهای بانکی و بازتعریف مسئولیت مدنی بانکها در بحث اعتبارات اسنادی، از آن جمله است. سئوال اصلی تحقیق حاضر این است: نقش روابط بانکی مبتنی بر اعتبارات اسنادی جهت مواجهه با تحریمهای بانکی بینالمللی چیست؟ بر اساس فرضیه تحقیق، موضوع را باید بخشی از راهبردهای ضد تحریمی در نظر گرفت که به دنبال تبدیل تهدید ناشی از تحریمها به فرصتهای اقتصادی از طریق ظرفیتسازی و مقاومسازی نظام بانکی است. با این همه، یافتههای تحقیق نشان میدهد که نه تنها این هدف محقق نشده است، بلکه نظام بانکی ایران به دلیل عدم مراوده با نظام بانکی بینالمللی دچار آسیبهای جدی شده است. مقاله حاضر به شیوه توصیفی ـ تحلیلی نگاشته شده و در آن دادهها به روش کتابخانهای و از طریق فیشبرداری تهیه شدهاند.
ابراهیمی، سیدنصرالله و یارحسین، شادی (1391). «آثارتحریم بر اجرای قراردادهای بازرگانی بینالمللی از منظر فورس ماژور». دوفصلنامه الهیات و علوم اسلامی دانش حقوق مدنی، دوره1، شماره 2، صص 12-2.
اسدی، زهره و یاوری، کاظم (1400). «اثر تحریمها بر ناپایداری مالی بانکهای ایران». فصلنامه اقتصاد مقداری (بررسیهای اقتصادی سابق)، زمستان 1400، 18 (4)
اسماعیلی، حمیدرضا و رضایی، اسماعیل (1399). «بررسی راهکارهای جایگزین استفاده از اعتبارات اسنادی در شرایط تحریم». هفتمین کنفرانس بینالمللی پژوهشهای مدیریت و علوم انسانی در ایران، تهران، 21 اسفند 1399.
باقری پرمهر، شعله و لکی، زهرا (1402). «بررسی نقش تحریمهای اقتصادی بر تعامل شاخص سلامت بانکی و سودآوری بانکها». مدیریت بانکی و بانکداری اسلامی، بهار 1402، دوره 9، شماره 22، صص 124ـ101.
بیات، محسن (1391). «تاریخ تحریم ایران؛ تحول در آسیبپذیریها و ماهیت تحریمها». فصلنامه سیاست خارجی، سال بیست و ششم، شماره 4، زمستان 1391،
خلیقی مقدم، جواد؛ صابریان، علیرضا؛ آقایی بجستانی، مریم (1401). «چالشهای الگوی اقتصاد مقاومتی در اندیشه آیتالله خامنهای از منظر گفتمان انقلاب اسلامی». رهیافت انقلاب اسلامی، سال شانزدهم، شماره 59، تابستان 1401، صص 128ـ111.
سیدنورانی، سیدمحمدرضا؛ مرتضی عبادی؛ امرالله امینی و محمدتقوی تقویفرد (1398). «بررسی تاثیر تحریمهای اقتصادی بر کارایی بانکهای ایران». مطالعات راهبردی بسیج،سال بیست و دوم، شماره 83، تابستان 1398.
ضیائی، سید یاسر و تلبا، مهدی (1394). «تاثیر تحریم بانکی به مثابه فورس ماژور بر نظام حقوقی گشایش اعتبار اسنادی». دانشنامه حقوق اقتصادی، سال بیست و دوم، شماره 8، پاییز و زمستان 1394.
قلیزاده زاوشتی، مهدی؛ فضلی، صفر؛ کشاورز ترک، عینالله؛ ابنالرسول، اصغر (1397). «سناریوهای پیش روی بانکها و نهادهای مالی وابسته به نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با تحریمهای نظام بانکی». آیندهپژوهی دفاعی، سال سوم، شماره 8، بهار 1398.
کیماسی، مسعود؛ غفارینژاد، امیرحسین و رضایی، سولماز (1394). «تاثیر تحریمهای نظام بانکی کشور بر سودآوری آنها». فصلنامه پژوهشهای پولی ـ بانکی، سال نهم، شماره 28، تابستان 1395، صص 197ـ171.
مافی، همایون و عبدالصمدی، راضیه (1395). «بررسی تطبیقی وصف تجریدی در اسناد تجاری با اصل استقلال در اعتبارات اسنادی». فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 77،
مقصودپور، محمدعلی؛ سلیمیفر، مصطفی و صالحنیا، نرگس (1401). «تاثیر تحریم بانک مرکزی بر انباشت سرمایه مالی بخش خصوصی در ایران». توسعه و سرمایه، دوره هشتم، شماره 1، صص 43ـ23.
نفیو، ریچارد (1397). هنر تحریمها: نگاهی از درون میدان. تهران: معاونت پژوهشهای اقتصادی.
همایونی، احمد (1391). «بررسی ماهیت حقوقی اعتبار اسنادی و ضمانتنامههای بانکی بینالمللی و مقایسه آن دو». فصلنامه پژوهشی اتاق بازرگانی، شماره ششم.
Emami, S. (2024). “Beyond Sanctions: The Resistance Economy as the Islamic Republic of Iran’s Policy Discourse for Economic Independence”. Journal of World Sociopolitical Studies, 8(1): 171-201. https://doi.org/10.22059/wsps.2024. 371398.1408
Eyler, R. (2007). Economic Sanctions: International Policy and PoliticalEconomy at Work. Palgrave, New York.
Farzanegan, Mohammad Reza and Batmanghelidj, Esfandyar (2023). “Understanding Economic Sanctions in Iran; A Survey”. Econst Voice, 20(2): 197-226. Available at: https://doi.org/10.1515/ev-2023-0014
Gutmann, Jerg; Mathias Neuenkirch and Florian Neumeier (2023). “The impact of economic sanctions on target countries: A review of the empirical evidence”. EconPol Forum, 3/2023, Volume 24, 5-10.
Hufbauer, G. C., J. J. Schott, K. A. Elliott and B. Oegg (2009). Economic Sanctions Reconsidered, Peterson Institute, Washington DC.
Kaab, A., Hashemizadeh, F., Varnaseri, A. (2021). “Resistive Economy in Iran: Challenges and Prospects”. Journal ofResistive Economics (OAJRE), 9(2), 75-84.
Mishkin, F. S. (2010). The Economics of Money, Banking & Financial Markets. Prentice Hall..