رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

وجوه اشتراک قومی و ملی در زیست مسالمت‌آمیز اقوام در نظام جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
تعارض و ناسازگاری هویت قومی و ملی یکی از مشکلات هر نظام سیاسی از جمله جوامعی است که با تکثر هویتی از جمله وجود گروه­های متعدد در سرزمین خود روبرو هستند. بر همین اساس پژوهش حاضر با در نظر داشتن جامعه متکثر و چندقومی ایران، به دنبال حل برخی مشکلات در حوزه اقوام است که به طور مشخص به تقابل هویت قومی و ملی اشاره دارد. پرسش محوری پژوهش این است که برای تحقق زیست مسالمت آمیز اقوام در نظام جمهوری اسلامی ایران و پیوند زدن میان هویت ملی و قومی چه راهکار عملی می توان ارائه کرد؟ فرضیه این است که نفی تلقی اقلیت گونه از اقوام، تداوم حاکمیت بی طرف در اداره کلان کشور، تکیه بر تاریخچه و هنجارهای تاریخی مشترک و توسعه اقتصادی مناطق به نفع طبقات کمتر برخوردار از جمله راهکارهای تحقق زیست مسالمت آمیز اقوام در جامعه ایرانی است. با توجه به بررسی پژوهش حاضر باید گفت که باقی ماندن در حیطه نظری و آرمانی و تکیه بر وجوه مشترک سیاسی و تاریخی کافی نیست، بلکه در عمل باید این وجوه به نحوی باشد که کمترین نابرابری را برای بیشترین افراد ایجاد نماید. یعنی سازوکارهای مبتنی بر عدالت باید ضعیف­ترین اقشار را مورد حمایت قرار دهد. همچنین باید سازوکارهای زیست مسالمت­آمیز را در حوزه اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی نیز گسترش داد و اصول قانون اساسی از جمله آموزش به زبان مادری،  توسعه رسانه­ها به زبان مادری برای اقوام و همچنین توجه به نقش تاریخی اقوام در حفظ هویت ملی را می­بایست محقق ساخت. در مقاله حاضر از روش توصیفی و تحلیلی و ابزار کتابخانه­ای استفاده شده است. 
کلیدواژه‌ها

  • احمدی‌پور، زهرا، حیدری موصلو، طهمورث، حیدری موصلو، طیبه (1389)، تحلیل قومیت و هویت قومی در ایران؛ جهت امنیت پایدار، فصلنامه انتظام اجتماعی، سال دوم، شماره اول، بهار و تابستان 89، صص 62-35.
  • بشیریه، حسین (1393)، عقل در سیاست، سی و پنج گفتار در فلسفه سیاسی، جامعه شناسی و توسعه سیاسی، تهران: انتشارات نگاه معاصر.
  • ترکی، حسین (1399)، بررسی عوامل سیاسی-اقتصادی مؤثر بر چالش‌های قومیتی، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، سال شانزدهم، شماره پنجاه، صص 20-1.
  • حسنی‌فر، عبدالرحمن، عباس‌زاده مرزبالی، محمد (1400)، فضای مجازی، چالش هویت جویی قومی و راهکارهای پیش روی دولت جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال هفدهم، شماره اول، صص 213-178.
  • حسینی بهشتی، سید علیرضا (1379)، مبانی معرفت شناسی عدالت اجتماعی، تهران: نشر بقعه.
  • راولز، جان (1394)، عدالت به مثابه انصاف، ترجمه عرفان ثابتی، تهران: انتشارات ققنوس.
  • راولز، جان (1396)، نظریه عدالت، ترجمه مرتضی نوری، تهران: نشر مرکز.
  • راولز، جان (1397)، لیبرالیسم سیاسی، ترجمه موسی اکرمی، تهران: انتشارات ثالث.
  • رحمان زاده هروی، محمد (1393)، نژاد، قوم و ملت در ایران، تهران: انتشارات کتاب آمه.
  • رهبر، عباسعلی، اسلامی، روح‌الله، ذولفقاریان، فاطمه (1390)، امکان‌های جهان زیستی جمهوری اسلامی ایران برای مشارکت سیاسی، فصلنامه راهبرد، سال بیستم، شماره 60، صص 112-81.
  • ساجدی، امیر، امجدیان، فرامرز (1389)، تأثیر فدرالیسم کردستان عراق بر هنجارهای سیاسی و قومیتی کردهای ایران، فصلنامه دانشنامه، شماره 80.
  • شارع‌پور، محمود (1383)، نظریه‌های جامعه شناختی روابط گروههای قومی، مجموعه مقالات: تهران: انتشارات وزارت کشور.
  • عادلی، علی، فتحی، سروش (1397)، تحولات قومی در مرزهای ایران قبل و بعد از جنگ تحمیلی: ابعاد و راهکارها، فصلنامه جغرافیا و برنامهریزی منطقهای، سال هشتم، شماره سوم، صص 53-21.
  • عضدانلو، حمید (1388)، آشنایی با مفاهیم اساسی جامعه شناسی، تهران: انتشارات ققنوس.
  • فضائلی، مهدی، کرمی، موسی (1396)، اقلیت‌های قومی در ایران، یا اقوام ایرانی، از نگاهی ژورنالیستی تا دیدگاهی حقوقی، مجله مطالعات حقوقی، دوره نهم، شماره سوم، صص 247-217.
  • فورسایت، حمید (1384)، پویایی گروه، ترجمه مهرداد فیروزبخت و منصور قنادان، تهران: مؤسسه فرهنگی رسا.
  • قاسمی، محمدعلی (1382)، اقلیت‌ها در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال ششم، شماره چهارم، شماره مسلسل 22، صص 873-853.
  • میرلطفی، علوی زاده و هدایتی امین، محمود، امیرمحمد و خورشید (1394)، بررسی انسجام اجتماعی در حفظ امنیت مرزی با تأکید بر تنوع قومی-مذهبی مطالعه موردی: شهرستان زابل، فصلنامه برنامهریزی منطقهای، سال پنجم، شماره 19، صص 70-57.
  • یوسفی، علی، اصغرپور ماسوله، احمدرضا (1392)، نسبت میان هویت ملی و هویت‌های قومی در ایران، ششمین کنگره انجمن ژئوپلیتیک ایران، 7 و 8 آبان 92، صص 19-1.

Freeman, Sammuel (1993), Collected Papers, Cambridge, Harvard University Press.

Rawls, John (1971),A Theory of Jutic, London: Publisher Cabridge Press.

PCIJ, The Greco-Bulgarian Communities Case, for full text see: http://www.worldcourts.com/pcij/eng/decisions/1930.07.31_grecobulgarian. html