1
دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرمشناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2
دانشیار دانشگاه دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3
استادیار دانشکده حقوق، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
4
استادیار، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
به موجب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مجلس شورای اسلامی متولی اصلی تقنین قوانین می باشد. در کنار آن نهادی دیگر به نام مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز وجود دارد که در امرتقنین اثر گذار می باشد. مجمع به موجب قانون اساسی ایران وظایف مثل حل معظل نظام، حل تعارض فی مابین مجلس و شورای نگهبان در موارد اختلاف و تدوین سیاست های کلی نظام از طریق مشاوره به رهبری را دارد . در این تحقیق مفهوم مصلحت در بستر فقه اسلامی و نزد اندیشمندان غربی بررسی شده است .سپس نقش این مفهوم با وظایف مجمع تشخیص مصلحت نظام مورد مقایسه قرار گرفته است .بررسی وظایف مجمع مبین می سازد که مجمع اصولا مرجع قانون گذاری اولیه و به تبع تدوین یک سیاست جنایی تقنینی نمی باشد . نتیجه آنکه مفهوم مصلحت در فقه شیعه در کنار مباحثی مثل اهم و مهم، ثابت و متغییر، حکم حکومتی مطرح شده است و تحت عنوان یکی از دلایل استنباط مستقل و مبنای تشریع پذیرفته نشده است. همین مفهوم از مصلحت با عنایت به مبانی فقاهتی تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام که برگرفته از فقه شیعه است، بر مجمع نیز حاکم می باشد.
اربلاستر، انتونی، مخبر، عباس (1367)ترجمه کتاب ظهوروسقوط لیبرالیسیم غرب، تهران :نشر مرکز،چاپ اول
ارسطا، جواد (1389)تشخیص مصلحت نظام از دیدگاه فقهیحقوقی، تهران :انتشارات کانون اندیشه جوان، چاپ دوم
ارسطو (1390)سیاست ،ترجمه حمید عنایت ،تهران : شرکت انتشارات علمی و فرهنگی ،چاپ دهم
افتخاری،اصغر(1384)مصلحت وسیاست،رویکرد اسلامی ،تهران :انتشارات دانشگاه امام صادق ع،چاپ اول
آل بحرعلوم، سیدمحمد(1403) بلغه الفقیه، تهران :مکتبه الصادق، چاپ 4، جلد 3
امیری، الهام سادات، اسحاقی آستانی،محمد،مومنی ،عابدین(1401) جایگاه مصلحت در تصمیم گیری شورای نگهبان قانون اساسی ج.ا. ایران، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، دوره 16، شماره 58
انصاری، شیخ مرتضی (1373)حاشیه برکتاب القضاء و الشهادات، قم :دبیرخانه کنگره بزرگداشت شیخ انصاری، چاپ اول
ایران پناه، اکبر(1385)فرهنگ انگلیسی فارسی، تهران :نشرزبان پژوه ،چاپ سوم
بشیریه، حسین (1382)آموزش دانش سیاسی، مبانی علم سیاست نظری و تاسیسی، تهران:موسسه نگاه معاصر ،چاپ سوم
بیات، مهناز (1385)ارزیابی مفهوم مصلحت عمومی درقوانین اساسی مشروطه و جمهوری اسلامی ایران، پایانامه کارشناسی ارشد حقوق عمومی، تهران:دانشگاه شهید بهشتی
جعفری لنگرودی، محمدجعفر(1386) مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران :گنج دانش، ج 5 ،چاپ سوم
جمعی از دانشمندان(1368)الحکومه الاسلامیه احادیث الشیعه الامامیه، قم: مؤسسه در راه حق،چاپ اول
جوادی آملی، عبدالله(1367)ولایت فقیه، قم :مرکزنشر فرهنگی رجاء، چاپ اول
حاج نوروز نظری ،حسین ، بخشایشی اردستانی،احمد، ایزدی، جهانبخش، صفاوردی ، سوسن (1400)مصالحه و شکلگیری نهاد حاکمیتی در نظام جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر اندیشه امامخمینی ( مطالعه موردی : تشخیص مصلحت نظام)، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، دوره 15، شماره 56 - شماره پیاپی 56
حسینی نیک، سیدحسین(1373)بحران در سیاست جنایی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران
حیدری، سید علی نقی(1370) اصول الاستنباط، قم:مرکز مدیریت حوزه علمیه قم،چاپ اول
خالق پرست، حسین(1388) سیاست اجتماعی دولت پس از دولت رفاه، پایانامه کارشناسی ارشد حقوق عمومی، تهران:، دانشگاه تهران (پردیس قم )
خسروپناه، عبدالحسین (1379)گفتمان مصلحت در پرتو شریعت وحکومت، تهران:موسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، جلد1،چاپ اول
خلاف، عبدالوهاب(1398) مصادر الشریع الاسلامی فیما لا نصفیه، کویت: دار القلم،چاپ اول
دلماس مارتی، می ری (1393)نظام های بزرگ سیاست جنایی، تهران: بنیاد حقوقی میزان،چاپ دوم
دهخدا، علی اکبر (1325)، لغت نامه، تهران:انتشارات دانشگاه تهران،چاپ اول
دیانی نجف آبادی ، عبدالامیر ، توکلی ، احمدرضا ، شکرچی زاده ،محسن،مهدوی ،محمد هادی (1400)جایگاه مصلحت در اندیشه سیاسی رهبران جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه رهیافتانقلاب اسلامی، دوره 15، شماره 55 - شماره پیاپی 55
رحمت الهی، حسین (1388)تحول قدرت، دولت و حاکمیت از سپیده دمان تاریخ تا عصر جهانی شدن، تهران :نشر میزان ،چاپ اول
رحمت الهی، حسین، پناهی بروجردی، زهرا (1390)بررسی تطبیقی مصلحت در مکاتب فردگرا و جمع گرای غربی وفقه امامیه،مجله حقوق اسلامی، سال هشتم، شماره 28
سیدفاطمی، سیدمحمدقاری (1381)نظریات اخلاقی در آینه حقوقی، قم ،مجله نامه مفید، سال هشتم، شماره 29
شرتونی، سعید(1403)، اقرب الموارد، قم:انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشی، جلد 1 ،چاپ اول
علی احمدی، حسین (1378)نقش مصلحت نظام در فقه اسلام احکام حکومتی و مصلحت، تهران:موسسه تنظیم ونشر آثار امام خمینی ره، جلد 7،چاپ اول
علی پور، محمدرضا، توسلی نائینی ، منوچهر، احمدی، محمدصادق (1399)احکام حکومتی جلوهای از نظام مردمسالاری دینی در جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، دوره 14، شماره 52 - شماره پیاپی 52
آذر 1399
فراج حسین، احمد (1986) اصول الفقه الاسلامی، اسکندریه، انتشارات الدار الجامعیه،چاپ اول
فرح بخش، مجتبی (1392)جرم انگاری فایده گرایی، تهران: نشرمیزان، چاپ اول
قیاسی، جلال الدین (1385)، مبانی سیاست جنایی جمهوری اسلامی ایران ، قم :پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ، چاپ اول
معین، محمد(1388)فرهنگ فارسی، تهران :نشر امیرکبیر،چاپ چهارم
مکارم شیرازی، ناصر(1413)انوارالفقاهه، قم :مدرسه امیرالمومنین (ع)، جلد 1،چاپ اول
مکنزی، حسین (1387)مبانی حقوق بشری حق برخورداری از تامین اجتماعی با نگاهی بر اصل 29 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، پایانامه کارشناسی ارشد حقوق عمومی، تهران،دانشگاه تهران(پردیس قم)
موسی زاده، ابراهیم (1388)مفهوم مصلحت نظام و مرجع تشخیص آن در نظام قانونگذاری جمهوری اسلامی ایران، تهران : مجله حکومت اسلامی، سال چهاردهم، شماره اول
مؤمن، محمد(1367) نحوه قانون گذرای در حکومت اسلامی، تهران :انتشارات امیرکبیر ،چاپ اول
مومن، محمد (1380)مصلحت در فقه شیعه، قم ،مجله پیام حوزه، شماره 19
نجفی، محمدحسن(1981) جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام، بیروت :داراحیاءالتراث العربی، چاپ هشتم
نجفی ابرند آبادی، علی حسین (1384) علوم جنایی (گزیده مقالات آموزشی برای ارتقاء دانش دست اندرکاران مبارزه با مواد مخدر در ایران، قم:نشر سلسبیل ،جلد دوم، چاپ اول
نجفی توانا، علی (1386)تعارض و انسداد در سیاست جنایی، تحقیقات حقوقی آزاد، شماره 1
هاشمی، سیدمحمد (1386)، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران : انتشارات میزان ،جلد دوم، چاپ نوزدهم.
-Heywood, A. (2000). Key Concepts in Politics. London: Palgrave Publications.
-Moore, M. (1993). Foundations of Liberalism. London: Clarendon Press.
