رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

جایگاه قوه‌قضاییه در پیشگیری از جرم (با تاکید بر مسئولیت کیفری مقامات مافوق)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد چالوس
2 استاد یار و عضو هیات علمی گروه حقوق دانشگاه آزاد اسلامی، واحد چالوس
چکیده
عموماً فرض بر این است که قوه‌قضاییه به عنوان یکی از قوای سه‌گانه صرفاً وظیفه پسینی دارد. یعنی آنکه بایستی در بطن و متن جامعه اتفاقاتی رخ داده باشد و اختلافی ایجاد شده باشد و سپس طرفین نزاع برای حصول به عدالت و از جهت دادخواهی به قوه‌قضاییه مراجعه کنند، و از این مرحله به بعد است که کارکرد این قوه آغاز می‌گردد. اما سوای از ختم مخاصمه بین طرفین نزاع به نظر می‌رسد که این قوه می‌تواند و بلکه باید کارکردهای پیشینی نیز داشته باشد. یعنی مجموعه وظایفی که قبل از وقوع جرم و یا ایجاد اختلاف برای این قوه قابل تصور است. از همین رو، پرسش اصلی این مقاله این است که جایگاه قوه‌قضاییه جمهوری اسلامی ایران در پیشگیری از جرم چیست؟ فرضیه مقاله بر آن بوده که با توجه به نقشی که قانون‌اساسی برای این نهاد قائل شده،  کارکردها و وظایف قوه‌قضاییه قابل تفکیک به مجموعه‌های پسینی (اجرای عدالت) و پیشینی (پیشگیری از جرم و ایجاد اختلاف بین افراد) است، و با توجه به آنها می‌توان برای این قوه وظایفی پیشینی را بر شمرد. یافته‌های تحقیق نشان داده که به‌رغم اینکه قوه‌قضاییه طیفی از وظایف پیشگیرانه دارد که انجام آنها شرط مهمی برای دستیابی به یک جامعه سالم و عادلانه است؛ ولی عدم اتخاذ رویکردی منسجم، از یک سو، و موازی‌کاری و عدم هماهنگی نهادی، از سویی دیگر، مانع از حصول نتایج مطلوب شده است. رویکرد تحقیق توصیفی-تحلیلی و شیوه جمع آوری داده‌ها کتابخانه‌ای و اسنادی بوده است.
کلیدواژه‌ها

  • احمدی‌مقدم، مصطفی، اسماعیلی، مهدی، و حاجی‌تبار، حسن. (1398). مبانی پیشگیری از جرم در قانون‌اساسی ج.ا.ا. تحقیقات حقوقی بین‌المللی، 12(46)، 285-306.
  • اشتریان، کیومرث (1400)، شورای عالی انقلاب فرهنگی 1، روزنامه شرق، شماره 2756، مورخه 12 دیماه 1400
  • انگ، سون (1386)، تورم قانونگذاری و کیفیت قانون، ترجمه وکیلیان، فصلنامه مجلس و پژوهش سال سیزدهم زمستان 1386 شماره 54، صفحات 191 الی 210
  • تقی‌پور، علیرضا (1398)، پیشگیری غیرکیفری از جرم در قانون‌اساسی ج.ا.، فصلنامه حقوق عمومی، سال هشتم تابستان 1398 شماره 24
  • توسلی، محمدحسن، و صادقی، محمد امین. (1394). آموزههای اسلامی پیشگیری از جرم. بصیرت و تربیت اسلامی، 12(32)، 43-73.
  • خلج معصومی، امیرحسین، درودیان، مجید، و خیری، عیسی. (1402). پیشگیری از فساد و تاثیرش بر سلامت اداری، رهیافت انقلاب اسلامی، 17(63)، 47-66.
  • ساریخانی، عادل، و سلطانی بهلولی، مریم. (1395). نقش قوه مجریه در پیشگیری اجتماعی از جرم. مجله حقوقی دادگستری، 80(94)، 141-154.
  • رسولی‌آذر، اصغر (1394)، پیشگیری از جرم، مجله پژوهشکده باقرالعلوم، انتشار اینترنتی
  • رشادتی، جعفر (1387)، پیشگیری از جرم در قرآن، تهران، نشر تحقیقات کاربردی
  • صبح‌دل، محمد (1396)، جایگاه حقوقی قوه‌قضاییه در پیشگیری از وقوع جرم، تهران، قانونیار
  • عظیم‌زاده، فائزه، و ملکزاده، فهیمه (1393). پیشگیری از جرائم درآموزه‌های قرآن. مطالعات فهم قرآن، شماره 2 (دو)، 107-126.
  • علیوردی‌نیا، اکبر (1393). مدیریت پیشگیری از جرم در ایران. سیاست‌های راهبردی، 2(شماره 8)، 37-58.
  • قماشی، سعید، و عارفی، مرتضی. (1396). موانع سیاسی و اقتصادی پیشگیری اجتماعی از جرم. آموزههای حقوق کیفری، 14(13)، 85-114.
  • کاتینگهام، جان (1384)، فلسفه مجازات، مترجمان باطنی و برهانی، فصلنامه فقه و حقوق، سال اول، شماره ۴، ‌ بهار ۱۳۸۴، ص 171-147.
  • کنراد، پیتر (1400)، پزشکی‌شدن جامعه، مترجم ‌سادات‌بصیر، تهران، نشریار
  • کوهی‌اصفهانی، کاظم؛ نجفی‌ابرندآبادی، علی حسین؛ و فرجیها، محمد (1400)، انتقال سیاستهای کنترل جرم؛ انتقال داوطلبانه یا اجباری؟، پژوهشنامه حقوق اسلامی، شماره 54، صفحات 605-636
  • گلدوست جویباری, رجب. (1393). نقش دادستان در پیشگیری از وقوع جرم. فصلنامه تحقیقات حقوقی, 17(66), 211-223.
  • محمدنسل، غلامرضا (1394)، کلیات پیشگیری از جرم، تهران، میزان
  • منجزی، کیومرث، محمدی، شهرام، بیژنی، طیبه، و فلاحی، احمد. (1400). رویکرد اجتماعی مقابله با جرم در نظام قضایی ایران. رهیافت انقلاب اسلامی، 15(57)، 165-184.
  • منصورآبادی، عباس، و ابراهیمی، شهرام. (1387). تحولات مدیریت پیشگیری از جرم. فصلنامه مطالعات پیشگیری از جرم نیروی انتظامی، شماره هشتم (8)، صفحات 6 الی 38
  • میرخلیلی، سید محمود (1380)، مدخل حقوق کیفری، در دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، تهران، انتشارات دبا
  • نجفی ابرندآبادی، علیحسین، و ایارگر، حسین (1393). نظارت بر مجرمان خطرناک، پژوهش حقوق کیفری، 2(6)، 9-37.

 

Moore, Michael S. "1. THE MORAL AND METAPHYSICAL SOURCES OF THE CRIMINAL LAW". Criminal Justice: Nomos XXVII, edited by Ronald Pennock and John W. Chapman, New York, USA: New York University Press, 1985, pp. 11-51. https://doi.org/10.18574/nyu/9780814768877.003.0006