رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

پیمان ابراهیم و پیامدهای منطقه ای آن برای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای گروه روابط بین‌الملل، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان، ایران
2 دانشیار گروه روابط بین‌الملل، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان، ایران
3 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ایران
چکیده
پیمان ابراهیم، به‌ عنوان یک معاهده تاریخی در خاورمیانه، به ‌طور عمده به عادی‌ سازی روابط رژیم صهیونیستی با کشورهای عربی مانند امارات، بحرین، سودان و مراکش پرداخته و تأثیرات گسترده‌ای بر امنیت ملی ایران دارد. این تحقیق با هدف پاسخ به این سؤال که «پیمان ابراهیم چه پیامدهایی برای امنیت ملی ایران خواهد داشت؟» و با استفاده از چارچوب نظری واقع‌گرایی تدافعی استفان والت، به تحلیل ابعاد مختلف این پیمان پرداخته است. فرضیه تحقیق این است که پیمان ابراهیم با نزدیکی بیشتر اسرائیل به مرزهای ایران، تقویت تسلیحاتی کشورهای عربی و برهم خوردن توازن قدرت منطقه‌ای، تهدیدات جدیدی برای امنیت ملی ایران به‌ وجود می‌آورد. این تحقیق از روش تحلیلی-توصیفی بهره‌ برده و به بررسی پیامدهای اقتصادی، نظامی و سیاسی این پیمان بر ایران پرداخته است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که پیمان ابراهیم به ‌طور مستقیم به ضعف ترتیبات امنیتی پایدار در خاورمیانه، فشار بر برنامه هسته‌ای ایران و تهدیدات اقتصادی و نظامی منجر شده است. در عین حال، این پیمان فرصت­هایی برای تقویت دیپلماسی و ایجاد اتحادهای منطقه‌ای برای ایران فراهم می‌آورد. به ‌طور کلی، پیمان ابراهیم چالش‌های جدی اما همچنین فرصتهایی برای بازسازی روابط منطقه‌ای ایران ایجاد کرده است
کلیدواژه‌ها

  1. - آدمی، علی و نظیفی نائینی، نازنین، (1397)، "رژیم صهیونیستی و عربستان سعودی: عصر جدیدی از همکاری دوجانبه"، فصلنامه پژوهش­های راهبردی سیاست، سال هفتم شماره 27 ، پیاپی 57.

    2- آقاجانی منقاری، پوریا، اشرفی، اکبر و توحیدفام، محمد، (1401)، " پیمان ابراهیم، کنش فعال ایران در غرب آسیا و مداخله فرامنطقه­ای ایالات متحده"، فصلنامه علمی پزوهشی علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم، سال بیستم، شماره 79.

    3- ایوب، محمد، (1396)، " خاورمیانه در آستانه فروپاشی"، ترجمه: شیدا سرمدی، انتشارات آوند دانش، تهران.

    4- احمدیان،‌ حسن، (1399)‌، "گذر‌ عربستان ‌از‌ دولت ‌وهابی ‌به ‌وهابیت‌ دولتی"، فصلنامه سیاست جهانی، سال سوم شماره:9  

    5- اختیاری امیری، رضا و محمدی، محمدرضا، (1400)،"تاثیر مناسبات رژیم صهیونیستی با کشورهای حوزه خلیج­فارس بر سیاست همسایگی ایران"، فصلنامه سیاست خارجی، سال سی و پنجم، شماره:3 .

    6- اسدی، رضا، (1397)، "چشم­انداز تغییرات سال جاری در غرب آسیا چگونه است؟ (در باره رژیم امنیتی خاورمیانه)"، قابل دسترسی در:   https://Farhikhtegandaily.com/ 19178    

    7- بابایی، محمد و میریوسفی، میرعلی، (1400)، " تاثیر پیامد صلح ابراهیم بر مجموعه امنیتی منطقه­ای خاورمیانه"، فصلنامه علمی مطالعات فرهنگ دیپلماسی، سال اول، شماره: 1.

    8- برزگر، ابراهیم، خرمشاد، محمدباقر، رهبر، عباسعلی و عالیشاهی، عبدالرضا، (1400)، "ریشه­ها و پیامدهای امنیتی نفوذ رژیم صهیونیستی درخلیج فارس با تأکید بر نقش محوری محمدبن سلمان"، فصلنامه آفاق امنیت، سال چهاردهم، شماره: 52.

    9- پیرمحمدی، سعید، طاهری، طاهر و باباتبار، ابوالقاسم، (1401)، "تاثیر طرح توافق ابراهیم بر امنیت محور مقاومت در منطقه غرب آسیا در دوره ترامپ"، فصلنامه آفاق امنیت، سال پانزدهم، شماره : 54.

    10- ‌حسن­نیا‌مقدم، ‌سیدعباس، ‌قائدی، ‌محمدرضا، ‌دهشیری، محمدرضا،‌کشیشیا ‌نسیرکی،‌گارینه، (1399). "بررسی‌‌مؤلفه­های راهبردی مقاومت در اندیشه مقام معظم رهبری"، فصلنامه پژوهش­های سیاسی و بین­المللی، سال یازدهم شماره:45  

    11- دیویدسون کریستوفرمایکل، (1393)، "دومینوی سقوط در خلیج­فارس: بیداری چهارم در خاورمیانه"، ترجمه سید محمد هوشی سادات، ، انتشارات موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.

    12- زمانی، محسن و نیاکوئی، سید امیر،(1398)،"واکاوی عوامل مؤثر بر خروج ایالات متحده از برجام"، فصلنامه مطالعات روابط بین­الملل، سال دوازدهم، شماره: 45.

    13- زیباکلام، ‌صادق، (1390)، "‌تولد اسرائیل"،‌ تهران،‌ انتشارات روزنه.‌

    14-زیبایی، مختار، نصری، زنیره و رستمی، فرزاد (1400)، "پیامدهای فرآیند عادی سازی مناسبات اعراب و رژیم صهیونیستی بر محیط امنیتی ج. ا. ایران (2010-2021)"، فصلنامه علمی مطالعات سیاسی جهان اسلام، ،سال دهم، شماره: 3

    15- چلداوی، زینب، (1401)، "پیامدهای  منطقه­ای و بین­المللی توافق ابراهیم"، قابل دسترسی در: https://www.ipis.ir/portal/newsview/714223/

    16- سقائیان، سیدعلی، (1401)، "اقتضائات جدید ژئوپلیتیکی علیه ایران"، قابل دسترسی در: https://www.sharghdaily.com/

    17- لیتل، ریچارد، (1389)، " تحول در نظریه­های موازنه قوا"، ترجمه غلامعلی چگنی زاده، چاپ اول، تهران: انتشارات موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین­المللی ابرار معاصر

    18- عالی­شاهی، عبدالرضا و فروزان، یونس، (1398)، "تشدید تعامل­گرایی ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران در پسا ناآرامی­های غرب آسیا؛ پیامدهای ترور سرلشگر قاسم سلیمانی"، فصلنامه پژوهش­های جغرافیای سیاسی، سال چهارم شماره: 13.

    19- عالی­شاهی، عبدالرضا، فروزان، یونس و سلیمانی سوچلمائی، حمید (1399)، " تاثیرائتلاف راهبردی امارات ورژیم صهیونیستی برامنیت خلیج فارس"، فصلنامه علمی آفاق امنیت، سال سیزدهم، شماره: 49.

    20- عباسی خوشکار، امیر، (1399)، "عادی سازی روابط امارات متحده عربی و رژیم صهیونیستی؛ پیامدهای سیاسی، امنیتی و نظامی"،  قابل دسترسی در: https://csr.ir/fa/news/1047).

    21- عطار، سعید و ابراهیمیان نجف آبادی، مهرداد، (1401)، "محیط زیست خاورمیانه و پیمان ابراهیم: بررسی نقش عادی سازی روابط امارات متحده عربی و بحرین با رژیم اسرائیل در کاهش بحران­های آب و کشاورزی این کشورها "، فصلنامه مطالعات بین­المللی، سال نوزدهم، شماره:2.

    22- غلام نیا، هادی و پیرمحمدی، سعید، (1399)، "تحول در سیاست منطقه­ای امارات متحده عربی؛ رهیافت محمد بن زاید"، فصلنامه علمی آفاق امنیت، دوره 13، شماره: 49.

    23- قادری حاجت، مصطفی، جودی، حسین و حیدریان سجاد، (1399)، "تبیین ژئوپلیتیکی بازساخت ریملند در چارچوب صلح ابراهیم "، فصلنامه آمایش سیاسی فضا، دوره 3، شماره : 1.

    24- مشیرزاده ، حمیرا؛ (1384)، "تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل"، انتشارات سمت،‌ تهران.

    25- مظاهری، محمد مهدی، (2021)، "آینده پیمان ابراهیم و راه­های پیش روی ایران"، مرکز بین­المللی مطالعات صلح.

    26-  مقومی، امیررضا و حاتمی نژاد، محمد، (1401)، "پیمان ابراهیم فصلی جدید در روابط رژیم صهیونیستی با جهان عرب"، انتشارات موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر، تهران.

    27-  منصور، ‌جهانگیر، (1396)، "‌قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران"،‌ تهران، ‌نشر‌ دیدآور،‌ چاپ‌ صد و بیستم.‌

    28- میدل­ایست نیوز، (2022)، "قراردادهای 3 میلیارد دلاری اسرائیل با کشورهای پیمان ابراهیم"، قابل دسترسی در: https//mdeast.news

    29- نجات، سیدعلی، (1397)، "تسریع روند عادی‌ سازی روابط رژیم صهیونیستی با کشورهای عربی؛ دلایل و پیامدها"، انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.

    30- نیاکویی، سیدامیر و ویدا، حاجی،(1396) ،"تاثیر خیزش­های عربی خاورمیانه بر الگوی روابط ایران و ترکیه (2017-2011)، فصلنامه پژوهش­های روابط بین­الملل،دوره نخست، شماره: 25.

     

    1. Amr, Yossef, (2021), “the regional impact of Abraham Accords”, Modern War Institute Report, Series 2021, no:2.
    2. Astorino-Courtois, Allison, (2020).” The Abraham Accords and Iran’s Unconventional Warfare Activities”, NSI Virtual Think Tank.
    3. Brandon, Friedman, (2021), “Israeli-Arab Normalizations: An Inflexion Point for the Middle Eastern Politics”, Montaigne institute.
    4. Elie, Podeh, (2018), “Saudi Arabia and Israel: From Secret to Public Engagement, 1948–2018”, Middle East Journal 72, no: 4.
    5. Fulton, Jonathan & Yellinek, Roie, (2021), “UAE-Israel diplomatic normalization: a response to a turbulent Middle East region”, Comparative strategy, Volume 40, 2021 - Issue 5.
    6. Hashmi, S. (2020),”Coronavirus Threatening Expat Exodus from the UAE” https://www.bbc.com/ news/world-middle-east-54418336.
    7. Koelbl, Sussane. (2020). “Behind the Kingdom's Veil: Inside the New Saudi Arabia under Crown Prince Mohammed bin Salman (Middle East history and travel, For Readers of Blood and Oil)”, London: Mango Publications
    8. Leonardo, Jacopo, Maria, Mazzucco and Kristian, Alexander, (2022), “The Abraham Accords two years on: from ambition to reality”, Real Institute Elcano.
    9. Margalit, Ruth, (2021), “The Tensions Inside A Mixed Jewish-Arab City in Israel”, The New Yorker, May 20, at: https://www.newyorker.com/news/dispatch/the-tensions-inside-a-mixed-jewish-arab-city-in-israel
    10. Massalha, M. (2022) Economic Effects of Regional Economic Integration: The Case of the Abraham Accords. Open Journal of Political Science, Vol. 12, No.4, Pp702-717.

    11- Rahman, Omar, (2021), “The Emergence of GCC-Israel Relations in a Changing Middle East”, Brookings, July 28,

    1. Sanam, Vakil and Neil, Quilliam, (2023), “The Abraham Accords and Israel–UAE normalization Shaping a new Middle East”, Middle East and North Africa Programme, Chatham House.
    2. Wagenheim, Mike, (2021), “Abraham Accords Principals Tout Normalization’s Economic Benefits”, Washington DC.
    3. Yellinek, Roie, (2021),”The Abraham Accords one year on”, the Middle East Institute, access in https://www.mei.edu/publications/
    4. Yossef, A. (2021), “The Regional Impact of the Abraham Accords”, Modern War Institute, West Point, NY. access in https://mwi.usma.edu/after-the-abraham-accords-what-next.
    5. Zargham Khosravi, S., Zakerian, M., Barzegar, K., Kazemizand, S. (2020). “The Impact of the Iranophobia Project on the Strategy of the New Israeli Regions”, International Studies Journal (ISJ), 16 (4),67-86. (In Persian).

    Adami, A., & Nazifi Naeini, N. (2018). The Zionist regime and Saudi Arabia: A new era of bilateral cooperation. Strategic Research on Politics Quarterly, 7(27), 57. (in Persian)

    Aghajani Mongari, P., Ashrafi, A., & Tohidfam, M. (2022). The Abraham Accord, Iran’s active engagement in West Asia, and U.S. extraregional intervention. Political Science Quarterly, Baqir al-Uloom University, 20(79). (in Persian)

    Ayoub, M. (2017). The Middle East on the brink of collapse (S. Sarmadi, Trans.). Avand Danesh Publications. (in Persian)

    Ahmadian, H. (2020). The transition of Saudi Arabia from a Wahhabi state to state Wahhabism. Global Politics Quarterly, 3(9). (in Persian)

    Akhtari Amiri, R., & Mohammadi, M. R. (2021). The impact of the Zionist regime’s relations with the Persian Gulf states on Iran’s neighborhood policy. Foreign Policy Quarterly, 35(3). (in Persian)

    Asadi, R. (2018). How will this year’s changes in West Asia unfold? (On the Middle East security regime). Retrieved from https://Farhikhtegandaily.com/19178. (in Persian)

    Babaei, M., & Miryousefi, M. A. (2021). The impact of the Abraham Accord on the regional security complex of the Middle East. Diplomatic Culture Studies Quarterly, 1(1). (in Persian)

    Barzegar, E., Khoramshad, M. B., Rahbar, A., & Alishahi, A. (2021). The roots and security implications of the Zionist regime’s penetration into the Persian Gulf with an emphasis on the central role of Mohammed bin Salman. Afaq-e Amniyat Quarterly, 14(52). (in Persian)

    Pirmohammadi, S., Taheri, T., & Babatabar, A. (2022). The impact of the Abraham Accord on the security of the resistance axis in West Asia during the Trump era. Afaq-e Amniyat Quarterly, 15(54). (in Persian)

    Hassan Nia Moghadam, S. A., Qaedi, M. R., Dehshiri, M. R., & Kashishiyan Nasirki, G. (2020). Examining the strategic components of resistance in the thought of the Supreme Leader. Political and International Research Quarterly, 11(45). (in Persian)

    Davidson, C. M. (2014). The domino effect in the Persian Gulf: The fourth awakening in the Middle East (S. M. H. Sadaat, Trans.). Tehran: International Studies & Research Institute. (in Persian)

    Zamani, M., & Niakouei, S. A. (2019). Analysis of the factors influencing the U.S. withdrawal from the JCPOA. International Relations Studies Quarterly, 12(45). (in Persian)

    Zibakalam, S. (2011). The birth of Israel. Roozaneh Publications. (in Persian)

    Zibaei, M., Nasri, Z., & Rostami, F. (2021). The consequences of Arab-Zionist normalization on Iran’s security environment (2010–2021). Islamic World Political Studies Quarterly, 10(3). (in Persian)

    Cheldavi, Z. (2022). The regional and international consequences of the Abraham Accord. Retrieved from https://www.ipis.ir/portal/newsview/714223/. (in Persian)

    Saghaian, S. A. (2022). New geopolitical imperatives against Iran. Retrieved from https://www.sharghdaily.com/. (in Persian)

    Little, R. (2010). Transformation in the theories of balance of power (G. Chogani Zadeh, Trans.). Tehran: International Studies & Research Institute. (in Persian)

    Alishahi, A., & Forouzan, Y. (2019). The intensification of U.S.-Iranian interactionism after West Asia’s unrest; The implications of the assassination of General Qassem Soleimani. Political Geography Research Quarterly, 4(13). (in Persian)

    Alishahi, A., Forouzan, Y., & Soleimani Socholamai, H. (2020). The impact of the UAE-Israel strategic alliance on Persian Gulf security. Afaq-e Amniyat Quarterly, 13(49). (in Persian)

    Abbasi Khoshkar, A. (2020). The UAE-Israel normalization and its political, security, and military consequences. Retrieved from https://csr.ir/fa/news/1047. (in Persian)

    Attar, S., & Ebrahimi Najafabadi, M. (2022). Middle Eastern environmental concerns and the Abraham Accord: Examining the role of UAE and Bahrain’s normalization in mitigating water and agricultural crises. International Studies Quarterly, 19(2). (in Persian)