رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

جایگاه عدالت بین المللی در عملکرد دیوان بین المللی دادگستری (مطالعه موردی قضیه مصادره اموال ایران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه حقوق بین الملل، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
2 دانشیار دانشکده روابط بین المل وزات خارجه ، تهران ایران
3 استادیار گروه حقوق بین الملل، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
چکیده
دیوان بین المللی دادگستری یکی از نهادهایی است که می‌کوشد حقوق بین الملل را بر روابط بین کشورها حاکم کند. اگرچه کشورها در ظاهر سعی می‌کنند خود را تابع این نهادها نشان بدهند ولی در عمل این گونه نیستند. آمریکا در طی سال­های بعد از انقلاب بارها اموال ایران را مصادره غیرقانونی کرد تا در نهایت ایران از این کشور به دیوان شکایت کرد. پرسش اصلی این تحقیق این است که آیا عملکرد دیوان بین المللی دادگستری در قضیه مصادره اموال ایران مبتنی بر مولفه‌های عدالت بین المللی بوده است؟ فرضیه تحقیق بر آن بوده که حداقلی از سنت­های حقوقی بین المللی وجود دارد که هم واحدهای سیاسی در نظام بین الملل و هم نهادهای بین المللی می توانند از آنها تبعیت کرده و اختلافات بین خود را به روشی مسالمت آمیز حل و فصل کنند. یافته‌های تحقیق نشان داده که رویه قضایی مبتنی بر قواعد حقوق بین الملل در دیوان بین المللی دادگستری شکل گرفته که بیش و کم کوشیده تا عدالت در عرصۀ بین المللی را دنبال کند و به سمت تثبیت یک نظم بین المللی قانون‌محور حرکت کند، که بر همین اساس، در مورد قضیه مصادرۀ اموال ایران نیز از این چارچوب تخطی نکرده است. رویکرد مقاله تحلیلی-توصیفی و شیوه جمع آوری داده‌ها کتابخانه‌ای و اسنادی بوده است.
کلیدواژه‌ها

  • اساسنامه دیوان بین المللی دادگستری (1397)، ترجمه وزارتخارجه، تهران، انتشارات روزنامه رسمی کشور
  • ایمانی مرکید، مقصود (1393)، مصونیت اموال بانک مرکزی ایران در آمریکا: مطالعه موردی قضیه پترسون، فصلنامه پژوهشهای پولی و بانکی، سال ۷ شماره ۲۲ صفحات ۶۱۳-۵۹۱
  • حاجی محمدی، اصغر، افتخارجهرمی، گودرز، جنیدی، لعیا، و شهلا، مهدی. (1397). اصل بی طرفی دادرس و قواعد ناشی از آن. تحقیقات حقوق خصوصی و کیفری (دانشنامه حقوق و سیاست)، 14(35 )، 33-48. https://sid.ir/paper/127716/fa
  • چیکایا، بلز ( 1387)، چکیده رویه قضایی در حقوق بین الملل عمومی، ترجمه همایون حبیبی، تهران، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی
  • زمانی, سیدقاسم, و کوشا, سهیلا. (1390). صلاحیت معوق دیوان بین المللی دادگستری ( با تأکید بر رأی دیوان در اختلافمیان دولتهای جیبوتی و فرانسه)، پژوهش حقوق عمومی, 14(38), 163-192.
  • سیفی، سید جمال؛ و رضادوست، وحید (1400)، رویکردهای «فعال» و «منفعل» در سیاست قضایی دیوان بین المللی دادگستری، مجله حقوقی بین المللی، شماره 65، پاییز- زمستان 1400
  • ضیایی بیگدلی، محمدرضا (1395)، پرسش‌های حقوقی درباره توقیف اموال ایران، نشست علمی نقد رای دیوان عالی آمریکا در توقیف اموال دولت ایران
  • عابدینی، عبدالله (1402)، نگاهی به تصمیم دیوان بین‌المللی دادگستری در قضیه «برخی اموال ایران» با تأکید بر بانک مرکزی، انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل
  • عالیخانی، محمد (1379)، حقوق بین الملل، تهران، انتشارات بهرام
  • عبدالهی، محسن و شـافع ، میرشهبیز (1386)، مصونیت قضایی‌ دولت‌ در‌ حقوق بین الملـل، تهران، اداره چاپ و انتشارات ریاست جمهوری
  • عزیزی، ستار (1402)، دستاوردهای ایران از رای دیوان بین‌المللی دادگستری در قضیه برخی اموال ایران، سایت خبرآنلاین
  • غفاری، سیف (1395)، فرهنگ پارسیان، تهران، انتشارات ذهن آویز
  • فرحناکیان، فرشید (1398)، اذعان به مصونیت اموال بانک مرکزی ایران در ایتالیا، روزنامه ایران، شماره 16843، ص 1 و 7
  • کدخدایی, عباسعلی, و محمدی, محمدرضا. (1402). سوءاستفاده از حق و فرآیند در پرتو رویه دیوان بین المللی دادگستری. پژوهش حقوق عمومی, (5), -. doi: 10.22054/qjpl.2024.73433.2899
  • موحد, محمدعلی (1383). گزارشی از دعوای ایران در دیوان بین المللی دادگستری علیه ایالات متحده امریکا در رابطه با انهدام سکوهای نفتی. فصلنامه تحقیقات حقوقی, 7(39), -.
  • میرازیی ینگجه، سعید، (1370)، ایران و صلاحیت اجباری دیوان بین المللی دادگستری، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی
  • ویس کریمی، علی (1393)، نگاهی حقوقی به یک پرونده جنجالی، روزنامه ایران،18/3/1393، شماره 5663.