رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

بررسی جامعه‌ شناختی جرم‌ انگاری کودکان کار در ایران: برهمکنش فقر، قدرت و سیاست کیفری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس ارشد حقوق کیفری و جرمشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران
2 استادیار گروه حقوق کیفری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران
چکیده
پدیده کودکان کار در ایران، بعنوان یکی از اشکال بارز نقض حقوق کودک، ناشی از تعامل پیچیده میان فقر ساختاری، ضعف قدرت نهادی و مواجهه کیفری با مسائل اجتماعی است. این پژوهش با هدف تحلیل رابطه میان این سه مؤلفه و بازنمایی پیامدهای آن بر وضعیت کودکان کار در ایران انجام شده است. پرسش اصلی پژوهش آن است که چگونه برهم‌کنش فقر، ضعف نهادی و سیاست کیفری در ایران منجر به بازتولید پدیده کودکان کار می‌شود؟ فرضیه پژوهش بر این مبناست که فقدان انسجام نهادی و برخوردهای قهری به‌جای سیاست‌های رفاهی و پیشگیرانه، در کنار فقر چندبعدی خانوار، چرخه آسیب را تداوم می‌بخشد. این مطالعه با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار و با تحلیل 17 مقاله و گزارش علمی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سیاست‌های اقتصادی ناپایدار، ساختار جزیره‌ای نهادهای حمایتی و امنیتی‌سازی پدیده کودکان کار، از جمله موانع اصلی در مسیر حل این بحران اجتماعی هستند. در پایان، پیشنهادهایی در راستای نوسازی ساختار نهادی، ارتقاء حمایت‌های رفاهی و جایگزینی نگاه کیفری با رویکرد اجتماعی ارائه شده است.
کلیدواژه‌ها

اونق، ن.، قربانی، ع.، و سورزهی، م. (1402). بررسی جامعه‌شناختی پدیدۀ کودکان کار (مورد مطالعه: کودکان کار شهرستان مهرستان، سیستان و بلوچستان). جامعه‌شناسی کاربردی، 34(3)، 5688.
جنگجوی (خراطا)، ف.، نصیری، ح.، و جامی، ج. (1394). مروری بر حمایت از کودکان کار در نظام حقوقی ایران و با نگاهی بر اسناد بین‌المللی. ماهنامه اجتماعی، اقتصادی، علمی و فرهنگی کار و جامعه، (181)، 7076.
حسینی، ح. (1384). وضعیت کودکان کار و خیابان در ایران. فصلنامه رفاه اجتماعی، 5(19)، 155174.
خوبی‌بخت، ح.، و ذبیحی‌مقدم، ب. (1398). نقد و بررسی سیاست‌های ارائه‌شده برای حمایت از کودکان کار و خیابان. فصلنامه حقوق کودک، 1(1)، 91109.
ریکی، م.، آل‌بویه، ع.، و احمدزاده، ا. (1400). بررسی ریشه‌های جامعه‌شناختی بزهکاری کودکان در ایران و رویکردهای جمهوری اسلامی ایران در مقابله با آن. فصلنامه سیاست‌های اجتماعی, 15(57)، 85104.
زارع شاه‌آبادی، ا.، حاج‌یزاده میمندی، م.، و اکبری قورتانی، ص. (1388). نقش خانوادۀ نابسامان بر پدیدۀ کودکان کار (مطالعۀ موردی: استان یزد). فصلنامۀ علمیپژوهشی انتظام اجتماعی، 1(3)، 2952.
زارعی، م.، و رحیمی، م. (1400). بررسی تطبیقی مدیریت شهری و سازمان‌های مردم‌نهاد در حل معضلات کودکان کار و خیابان (مطالعه موردی: شهر شیراز). مجموعه مقالات هشتمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی در ایران، 513532.
سالاریان، ف.، و معیدفر، س. (1401). تحلیل برنامه‌های مداخله دولتی در حوزه کودکان کار: یک خوانش انتقادی. پژوهشنامه مددکاری اجتماعی، 31، 141..
سعدآبادی، ع. ا.، آرامی‌پور، ن.، و فرتاش، ک. (1400). به‌کارگیری نوآوری اجتماعی جهت حل معضل کودکان کار با استفاده از تفکر سیستمی. فصلنامه ر.، 12(21)، 3558.
سعدآبادی، ع.ا.، و فهری، ف.س. (1399). آسیب‌شناسی پدیده کودکان کار شهر تهران با رویکرد فازی. مطالعات جامعه‌شناختی شهری، 10(37)، 129158.
شفیع‌آبادی، ع.، کلایی، ا.، و پورموسوی، س. م. (1402). آسیب‌شناسی اشتغال کودکان کار خیابانی تهران: یک پژوهش گراند تئوری. فصلنامه برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 54، 136.
شیشه‌گران، م.، و حاجی‌ده‌آبادی، م.ع. (1397). بررسی بزه‌دیده‌شناختی کودکان کار. فصلنامه علمیحقوقی قانونی ار، 2(8)، 477506.
غلامی، ن. (1401). کودکان کار به‌مثابه جرم حکومتی؛ مطالعه تفصیلی در لزوم پاسخ ساختاری به پدیده کودکان کار. دوفصلنامه علمی فقه و حقوق خانواده، 27(76)، 293312.
کشاورز حداد، غ.، نظرپور، م.، و سیفی کفشگری، م. (1393). کودکانِ کار در خانوارهای ایران. نشریه علمی اقتصاد خانواده و تحلیل الگوی مصرف، 1(1)، 4974.
مقدس جعفری، م.، ویسی‌نژاد، ن.، و درستی، ا. (1392). بررسی عوامل مؤثر بر پیدایش و گسترش پدیده کودکان کار؛ مطالعه موردی شهر اهواز. فصلنامه علوم اجتماعی (دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر)، 7(21)، تابستان،
مهدوی مزینانی، ز.، و مزینانی، م. (1390). آسیب‌شناسی حقوقی کار کودکان و نوجوانان در کسب و کارهای خانوادگی. فصلنامه علمیپژوهشی حقوق کودک. 7(2).
مهدوی مزینانی، ز.، و مزینانی، م. (1390). آسیب‌شناسی حقوقی کار کودکان و نوجوانان در کسب و کارهای خانوادگی. فصلنامه حقوق کودک، 7(2)، 125143.
Agnew, R. (2005). Why do criminals offend? A general theory of crime and delinquency. Oxford University Press.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. G. Richardson (Ed.), Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education (pp. 241–258). Greenwood Press.
Bourdieu, P., & Wacquant, L. J. D. (1992). An invitation to reflexive sociology. University of Chicago Press.
Dryzek, J. S. (2006). Deliberative global politics: Discourse and democracy in a divided world (p. 45). Cambridge: Polity.
Erikson, K. T. (1964). Outsiders: Studies in the Sociology of Deviance.
Fraser, N. (2009). Scales of justice: Reimagining political space in a globalizing world. Columbia University Press.
Fraser, N. (2009). Scales of justice: Reimagining political space in a globalizing world (Vol. 31). Columbia university press.
Lareau, A. (2018). Unequal childhoods: Class, race, and family life. In Inequality in the 21st Century (pp. 444-451). Routledge.
Lemert, E. M. (1951). Social pathology; A systematic approach to the theory of sociopathic behavior.
.References [In Persian]
Agnew, R. (2005). Why do criminals offend? A general theory of crime and delinquency. Oxford University Press.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. G. Richardson (Ed.), Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education (pp. 241–258). Greenwood Press.
Bourdieu, P., & Wacquant, L. J. D. (1992). An invitation to reflexive sociology. University of Chicago Press.
Dryzek, J. S. (2006). Deliberative global politics: Discourse and democracy in a divided world (p. 45). Cambridge: Polity.
Erikson, K. T. (1964). Outsiders: Studies in the Sociology of Deviance.
Fraser, N. (2009). Scales of justice: Reimagining political space in a globalizing world. Columbia University Press.
Fraser, N. (2009). Scales of justice: Reimagining political space in a globalizing world (Vol. 31). Columbia university press.
Gholami, N. (2022). Child labor as a form of governmental crime: A detailed study on the necessity of a structural response to child labor. Biannual Journal of Family Jurisprudence and Law, 27(76), 293–312. (in Persian)
Hosseini, H. (2005). The situation of child laborers and street children in Iran. Social Welfare Quarterly, 5(19), 155–174. (in Persian)
Jangjooei (Kharata), F., Nasiri, H., & Jami, J. (2015). A review of the protection of child laborers in Iran’s legal system with reference to international instruments. Kar va Jame’e Monthly: Social, Economic, Scientific and Cultural Journal, (181), 70–76. (in Persian)
Keshavarz Haddad, G., Nazarpour, M., & Seifi-Kafshgari, M. (2014). Working children in Iranian households. Journal of Family Economics and Consumption Pattern Analysis, 1(1), 49–74. (in Persian)
Khoobibakht, H., & Zabihi-Moqaddam, B. (2019). A critical review of policies proposed to support child laborers and street children. Child Rights Quarterly, 1(1), 91–109. (in Persian)
Lareau, A. (2018). Unequal childhoods: Class, race, and family life. In Inequality in the 21st Century (pp. 444-451). Routledge.
Lemert, E. M. (1951). Social pathology; A systematic approach to the theory of sociopathic behavior.
Mahdavi Mazinani, Z., & Mazinani, M. (2011). Legal pathology of child and adolescent labor in family businesses. Child Rights Quarterly, 7(2). (in Persian)
Mahdavi Mazinani, Z., & Mazinani, M. (2011). Legal pathology of child and adolescent labor in family businesses. Child Rights Quarterly, 7(2), 125–143. (in Persian)
Moqaddas Jafari, M., Veisi-Nejad, N., & Dorosti, A. (2013). An analysis of factors influencing the emergence and expansion of child labor: A case study of Ahvaz. Journal of Social Sciences (Islamic Azad University, Shushtar Branch), 7(21), Summer issue. (in Persian)
Onogh, N., Ghorbani, A., & Sourzehi, M. (2023). A sociological analysis of the phenomenon of child labor (Case study: Child laborers in Mehrستان County, Sistan and Baluchestan). Applied Sociology, 34(3), 56–88. (in Persian)
Reay, D. (1998). Rethinking social class: Qualitative perspectives on class and gender. Sociology32(2), 259-275.
Riki, M., Al-Bouyeh, A., & Ahmadzadeh, A. (2021). A sociological analysis of the roots of juvenile delinquency in Iran and the approaches of the Islamic Republic of Iran to addressing it. Social Policy Quarterly, 15(57), 85–104. (in Persian)
Saadabadi, A. A., & Fahri, F. S. (2020). Pathology of the child labor phenomenon in Tehran using a fuzzy approach. Urban Sociological Studies, 10(37), 129–158. (in Persian)
Saadabadi, A. A., Arami-Pour, N., & Fartash, K. (2021). Applying social innovation to address the problem of child labor using systems thinking. Quarterly Journal of Social Research, 12(21), 35–58. (in Persian)
Salarian, F., & Moeidfar, S. (2022). An analysis of government intervention programs in the field of child labor: A critical reading. Journal of Social Work Research, 31, 1–41. (in Persian)
Shafieabadi, A., Kalaei, A., & Pourmousavi, S. M. (2023). Pathology of street child labor in Tehran: A grounded theory study. Journal of Welfare Planning and Social Development, 54, 1–36. (in Persian)
Shishegaran, M., & Hajideh-Abadi, M. A. (2018). A victimological study of child laborers. Legal–Scientific Quarterly of Qanounyar, 2(8), 477–506. (in Persian)
Zare’ Shahabadi, A., Hajizadeh Mimandi, M., & Akbari Ghoortani, S. (2009). The role of dysfunctional families in the phenomenon of child labor (Case study: Yazd Province). Journal of Social Order Studies, 1(3), 29–52. (in Persian)
Zarei, M., & Rahimi, M. (2021). A comparative study of urban management and NGOs in addressing the problems of child labor and street children (Case study: Shiraz). In Proceedings of the 8th International Conference on Management and Human Sciences Research in Iran (pp. 513–532). (in Persian)