رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

بازنمایی پایان منازعه در رسانه‌های خبری ایران: مطالعه موردی جنگ ۴۰ روزه ایران با آمریکا و اسرائیل در سال ۱۴۰۵

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مطالعات مصر، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران
2 دانشیار مطالعات غرب آسیا و شمال آفریقا، گرایش فلسطین اشغالی، دانشگاه تهران
چکیده
رسانه‌ها در جریان منازعات نظامی، علاوه بر بازنمایی رویدادهای میدان جنگ، درباره چگونگی تداوم، توقف و پایان‌یافتن منازعه نیز معنا تولید می‌کنند. از این منظر، «پایان منازعه» لزوماً مترادف با «صلح» نیست؛ زیرا توقف درگیری می‌تواند در قالب‌هایی چون آتش‌بس، مذاکره، بازدارندگی، پیروزی، تسلیم یا دستیابی به ترتیبات پایدار صلح بازنمایی شود. مسئله پژوهش حاضر، چگونگی بازنمایی پایان منازعه در رسانه‌های خبری ایران طی جنگ ۴۰ روزه ایران با آمریکا و اسرائیل در سال ۱۴۰۵ است. پرسش اصلی این است که این رسانه‌ها پایان منازعه را از طریق چه مفاهیم، سازوکارها و الگوهای معنایی بازنمایی کرده‌اند؟ پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل تماتیک انجام شده و داده‌های آن از ۲۰ مطلب منتشرشده در خبرگزاری‌ها و پایگاه‌های خبری ایرانی، با نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و کدگذاری شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد پایان منازعه در این رسانه‌ها دارای بازنمایی یکدستی نیست و در قالب دو منطق عمده صورت‌بندی می‌شود: پایان منازعه از مسیر غلبه، بازدارندگی، مقاومت و تحمیل هزینه به طرف مقابل؛ و پایان منازعه از مسیر آتش‌بس، کاهش تنش، گفت‌وگو، دیپلماسی و بازگشت به ثبات. در نتیجه، «پایان جنگ» در داده‌های مورد مطالعه نه یک مفهوم واحد، بلکه مفهومی مناقشه‌پذیر با صورت‌بندی‌های متفاوت است.
کلیدواژه‌ها

-         منابع فارسی
-         کردبچه حسین‌آباد، م.، عسگرخانی، ا.، مرادی، م.، و میرعباسی، س. ب. (۱۴۰۱). «بررسی مسئولیت شورای امنیت در قبال شناسایی متجاوز جنگی؛ مطالعه موردی جنگ عراق علیه ایران». فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، ۱۶(۶۰)، ۱۴۳–۱۶۰.
-         دست‌غیب، س. ا. ر.، رضایی، م. ت.، و جلالیان، ع. (۱۴۰۰). «مواضع اصلاحی و انتقادی جمهوری اسلامی ایران به ساختارهای سازمان‌های بین‌المللی از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای». فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، ۱۵(۵۷)، ۱۰۵–۱۲۴.
-         راهنورد، پ.، صلاحی، س.، و عسگرخانی، ا. (۱۳۹۹). «بررسی چالش‌های امنیتی و زیست‌محیطی عراق و ایران پس از تهاجم نظامی آمریکا در سال ۲۰۰۳». فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، ۱۴(۵۱)، ۱۷۳–۱۹۶.
-         طباطبایی، س. م.، و حجازی، ا. (۱۳۹۵). «حفظ هویت اسلامی و امنیت هستی‌شناختی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از منظر مقام معظم رهبری». فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، ۱۰(۳۴)، ۹۵–۱۱۶.
-         هاشمیان جزی، م.، هاشمی، س. ح.، و شمس ناتری، م. ا. (۱۴۰۱). «رویکرد جمهوری اسلامی ایران به حقوق و آزادی‌های بنیادین با تأکید بر جرائم علیه امنیت ملی». فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، ۱۶(۶۰)، ۲۹–۴۴.
-         باشگاه خبرنگاران جوان. (۱۴۰۳، ۲۶ فروردین). منطقه و جهان توان تحمل جنگ بیشتر را ندارند. بازیابی‌شده از:
-         https://www.yjc.ir/fa/news/8711607
-         تابناک. (۱۴۰۵، ۱۷ فروردین). تاکید قطر بر ضرورت توقف جنگ و بازگشت ثبات به منطقه. بازیابی‌شده از:
-         https://www.tabnak.ir/fa/news/1365754
-         تابناک. (۱۴۰۵، ۳ خرداد). ضربه مرگبار جدید حزب‌الله به حیفا. بازیابی‌شده از:
-         https://www.tabnak.ir/fa/news/1374568
-         تابناک. (۱۴۰۵، ۷ خرداد). تصاویر حمله موشکی سنگین ایران در پاسخ به تعرض بامدادی آمریکا. بازیابی‌شده از:
-         https://www.tabnak.ir/fa/news/1375546
-         تسنیم. (۱۴۰۵، ۱ خرداد). سومین ضربه مرگبار حزب‌الله به نظامیان صهیونیست در مرگلیوت. بازیابی‌شده از:
-         https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/03/01/3597795
-         جمهور. (۱۴۰۴، ۲۹ جوزا). حملات کوبنده ایران به سرزمین‌های اشغالی؛ تل‌آویو زیر آتش! بازیابی‌شده از:
-         https://www.jomhornews.com/fa/news/183241
-         خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا). (۱۴۰۵). چمران: خواسته همه مردم پیروزی نهایی و نابودی دشمن است. بازیابی‌شده از:
-         https://www.irna.ir/news/86123141
-         خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا). (۱۴۰۵). عضو مجلس خبرگان: پاسخ قاطع ایران به هرگونه تعدی، بازدارنده و ویرانگر خواهد بود. بازیابی‌شده از:
-         https://www.irna.ir/news/86167621
-         خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا). (۱۴۰۵). وزارت دفاع: مجازات دشمن آمریکایی ـ صهیونیستی همچنان ادامه دارد. بازیابی‌شده از:
-         https://www.irna.ir/news/86116690
-         خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا). (۱۴۰۵). آسیا نگران پیامدهای تجاوز علیه ایران؛ تاکید بر دیپلماسی و ثبات منطقه. بازیابی‌شده از:
-         https://www.irna.ir/news/86101917
-         خبرگزاری فارس. (۱۴۰۵). راه نجات در مقاومت است؛ از این دشمن نترسید. بازیابی‌شده از:
-         https://farsnews.ir/mahdi_ahmadi_71/1780086956190298723
-         خبرگزاری مهر. (۱۴۰۴، ۱۰ اسفند). مردم استان سمنان؛ انتقام سخت و سنگین از دشمن. بازیابی‌شده از:
-         https://www.mehrnews.com/news/6763065
-         خبرگزاری مهر. (۱۴۰۴، ۱۱ اسفند). انتقام سخت از عاملان و آمران شهادت رهبری، از مطالبات مردم است. بازیابی‌شده از:
-         https://www.mehrnews.com/news/6763083
-         خبرگزاری مهر. (۱۴۰۴، ۱۰ اسفند). قرارگاه حمزه سیدالشهدا(ع): جنایت اخیر بی‌پاسخ نخواهد ماند. بازیابی‌شده از:
-         https://www.mehrnews.com/news/6762830
-         خبرگزاری مهر. (۱۴۰۴، ۱۰ اسفند). اهتزاز پرچم معروف انتقام مسجد جمکران. بازیابی‌شده از:
-         https://www.mehrnews.com/news/6762757
-         خبرگزاری مهر. (۱۴۰۴، ۱۰ اسفند). فتوای آیت‌الله نوری همدانی برای گرفتن انتقام خون رهبر انقلاب. بازیابی‌شده از:
-         https://www.mehrnews.com/news/6762727
-         دنیای اقتصاد. (۱۴۰۵، ۳۰ فروردین). پزشکیان: ایران به‌دنبال گسترش جنگ نیست/ استمرار درگیری‌ها به نفع هیچ طرفی نیست. بازیابی‌شده از:
-         https://donya-e-eqtesad.com
-         روزنامه اعتماد. (۱۴۰۳، ۶ شهریور). راهی جز آتش‌بس برای عبور از بحران‌ها نیست. بازیابی‌شده از:
-         https://www.etemadonline.com
-         صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. (۱۴۰۵، ۳۰ فروردین). مردم با غیرت ایران اسلامی تا نابودی دشمن در عرصه حضور دارند. بازیابی‌شده از:
-         https://www.irib-news.ir
-         ایلنا. (۱۴۰۵، ۶ فروردین). تداوم جنگ به سود هیچ‌یک از طرف‌ها نیست. بازیابی‌شده از:
-         https://www.ilna.ir/fa/tiny/news-1765655
Anderson, B. (2020). Imagined communities: Reflections on the origin and spread of nationalism. In The new social theory reader (pp. 282-288). Routledge.
Atanesyan, A. (2020). Media framing on armed conflicts: Limits of peace journalism on the Nagorno-Karabakh conflict. Journal of Intervention and Statebuilding, 14(4), 534–550.
Bellah, R. N. (2005). Civil religion in America. Daedalus, 134(4), 40-55.
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative research journal, 9(2), 27-40.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101.
Burton, J. (1991). Conflict resolution as a political philosophy. Global Change, Peace & Security, 3(1), 62-72.
Chomsky, N. (2011). Media control: The spectacular achievements of propaganda. Seven Stories Press.
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2016). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage publications.
Entman, R. M. (1993). Framing: Towards clarification of a fractured paradigm. McQuail's reader in mass communication theory, 390, 397.
Epple, T. (2021). Peace agreements, the media, and communication. Political Settlements Research Programme, University of Edinburgh.
Galtung, J. (1969). Violence, peace, and peace research. Journal of peace research, 6(3), 167-191.
Galtung, J. (1990). Cultural violence. Journal of peace research, 27(3), 291-305.
Galtung, J. (2002). Peace journalism – A challenge. In W. Kempf & H. Luostarinen (Eds.), Journalism and the New World Order (pp. 259–272). Göteborg: Nordicom.
Girard, R. (1977). Violence and the sacred. Baltimore: Johns Hopkins University Press.
Hackett, R. A. (2007). Journalism versus peace? Notes on a problematic relationship. Global Media Journal: Mediterranean Edition, 2(1), 47-53.
Halbwachs, M. (2020). On collective memory. University of Chicago press.
Hall, S., Evans, J., & Nixon, S. (2024). Representation: cultural representations and signifying practices.
Herman, E. S., & Chomsky, N. (2021). Manufacturing consent. In Power and inequality (pp. 198-206). Routledge.
 Lee, S. T., & Maslog, C. C. (2005). War or peace journalism? Asian newspaper coverage of conflicts. Journal of Communication, 55(2), 311–329.
Lee, S. T., & Maslog, C. C. (2005). War or peace journalism? Asian newspaper coverage of conflicts. Journal of Communication, 55(2), 311–329. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.2005.tb02674.x
Lincoln, Y. S. (1985). Naturalistic inquiry (Vol. 75). sage.
  Lynch, J., & McGoldrick, A. (2005). Peace journalism. Hawthorn Press.
Lynch, J., & McGoldrick, A. (2005). Peace Journalism: A Global Dialog for Democracy. Democratizing global media: One world, many struggles, 269.
Nohrstedt, S. A., & Ottosen, R. (2008). War Journalism in the Threat Society: Peace journalism as a strategy for challenging the mediated culture of fear?. Conflict & Communication, 7(2).
Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice. Sage publications.
Richmond, O. P. (2003). Peace in international relations. Routledge.
Schmitt, C. (2005). Political theology: Four chapters on the concept of sovereignty. University of Chicago Press.