رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

بررسی عدالت قضایی در نظام‌های حقوقی ایران و فرانسه مطالعه موردی حق سکوت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر، بوشهر، ایران
2 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر، بوشهر، ایران(نویسنده مسئول)
3 استادیار و عضو هیئت علمی،گروه حقوق، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران
چکیده
رعایت حقوق متهمین در جریان دادرسی از ملزومات اجرای عدالت قضایی است و این اصل علاوه بر مقرره‏های بین‏المللی، در قوانین ملی کشورها نیز تجلی یافته است. هدف از تحقیق حاضر، مطالعه‏ی موردی حق سکوت در حقوق ایران و فرانسه است. سوال اصلی مقاله‏ی حاضر این است: وجوه اشتراک و افتراق در زمینه‏ حق سکوت در حقوق دو کشور ایران و فرانسه کدام است؟ بر اساس فرضیه‏ای که متعاقب این سوال مطرح می‏شود، هم در ایران و هم در فرانسه حق سکوت متهم به طور صریح به رسمیت شناخته شده و تضمین شده است، اما نحوه‏ی اعمال و محدوده‏ی آن دقیقاً مشخص نیست. یافته‏های تحقیق نشان می‏دهد که صرف نظر از شناسایی حق سکوت در اسناد بین‏المللی و حقوق داخلی، اولاً رویه‏ی قضایی ایران با سیاست تقنینی نامبرده چندان هماهنگی ندارد و ثانیاً در قوانین عادی ایران مواردی یافت می‏شود که بر کم‏توجهی یا عدم اعتقاد قانونگذار به اصل حق سکوت متهم در حقوق کیفری دلالت دارد. روش تحقیق در مقاله‏ی حاضر، توصیفی- تحلیلی است و داده‏ها به روش کتابخانه‏ای جمع‏آوری شده‏اند.
کلیدواژه‌ها

  • آخوندی، محمود (1387). آیین دادرسی کیفری (ج 4)، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی.

    - آشوری، محمد (1393). آئین دادرسی کیفری، تهران: ج 1، انتشارات سمت.

    - سهراب بیگ، امیر (1380). راهکارهای غلبه بر اطاله دادرسی، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه.

    - شمس، عبدالله (1395). آئین دادرسی مدنی (دوره پیشرفته)، تهرن: نشر دراک.

    - صابر، محمود (1388). «معیارها و تضمین­های دادرسی عادلانه در مرحله تحقیقات مقدماتی»، مجله مدرس علوم انسانی و پژوهش­های حقوق تطبیقی، دوره 13، شماره 4.

    - صیاد، راضیه (1390). «دادرسی عادلانه، در پرتوی هنجارهای ملی و بین­المللی»، هنجارهای ملی ـ بین‏المللی.

    - طه، فریده؛ اشرافی، لیلا (1386). دادرسی عادلانه، تهران: نشر میزان.

    - فضائلی، مصطفی (1389). دادرسی عادلانه، محاکمان کیفری بین المللی، تهران: شهر دانش.

    - فلاح‏نژاد، فاطمه؛ کوشا، جعفر؛ گلدوست جویباری، رجبعلی (1402)، «حقوق دفاعی متهم: حق سکوت و منع اجبار به خودمجرم‏انگاری؛ در سیستم عدالت کیفری ایران و جمهوری خلق چین»، مجله پژوهشهای حقوق جزا و جرم‏شناسی، دوره 11، شماره 21، بهار و تابستان 1402، صص100ـ65.

    - کشاورز، بهمن (1392). «آیین­دادرسی­کیفری­جدید، رییس اتحادیه سراسری کانون­های­وکلای دادگستری ایران در گفت و گو با گروه پژوهش و تحلیل ایرنا»، ایرنا.

    - متین دفتری، احمد (1392). آئین دادرسی مدنی و بازرگانی، ج 2، تهران: نشر میزان.

    - محمدخانی، حسین (1390). اطاله دادرسی و فشار فزاینده بر قاضی، معاون قضایی رئیس کل دادگاه­های عمومی و انقلاب تهران.

    - موسوی، سیدعلیرضا؛ قاسمی، مسعود و محمدجواد جعفری (1399)، «بررسی چالش‏های اخلاقی حق سکوت متهم در نظام حقوقی ایران»، پژوهش‏های اخلاقی، سال دهم، شماره 4، تابستان 1399، صص 254ـ235.

    - موذن­زادگان، حسنعلی (1373). حق دفاع متهم در آیین دادرسی کیفری و مطالعه تطبیقی آن، پایان­نامه دوره دکتری، دانشگاه تربیت مدرس تهران.

    - یکرنگی، محمد (1386). «حق متهم در سیستم عدالت کیفری نوین»، مقالات برگزیده همایش حقوق شهروندی، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات حوزه ریاست قوه قضائیه.

    منابع فرانسوی

     

    • Benbachir, R. (2021), « Le droit au silence et le silence en droit : entre droit pénal et droit civil », com, July 2021. Availabe at: https://www.useyourlaw.com/le-droit-au-silence-et-le-silence-en-droit-entre-droit-penal-et-droit-civil/
    • Berlaud, Catherine (2023), « Information du droit au silence », Actu-juridique.fr, 30/11/2023. Availabe at: https://www.actu-juridique.fr/breves/droit-penal/information-du-droit-au-silence/
    • Le Guyane, Aurore (2023), “Droit de garder le silence devant le JLD dépourvu d’effets pratiques », Village de la justice, 12 July 2023. Available at: https://www.village-justice.com/articles/droit-garder-silence-devant-juge-des-libertes-detention-droit-purement,46730.html