رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

بررسی تطبیقی شاخص‌های نیروی انسانی کارآمد در اندیشه و سیره اسلام و انقلاب اسلامی (با تأکید بر سیره امامان معصوم(ع) و شهید بهشتی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایران
2 استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایران
3 استادیار گروه معارف اسلامی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
چکیده
نیروی انسانی در آموزه­های اسلامی به منظور پیشبرد اقدامات و اهداف حکومت اسلامی و تشکیلات منبعث از آن همچون امامت از اهمیت وافری برخوردار بوده و به عنوان سرمایه اساسی تحقق رسالت های الهی این تشکیلات همواره منوط به کارآمدی نیروهای آن بوده است. اهلیت فردی نیروهای انتخاب شده، مقدمه اثرگذاری اجتماعی آنان به عنوان بازوان مدیریتی راهبران جامعه دانسته شده است. این نوشتار با اتکاء به روش توصیفی و تحلیلی از منظر بیانات و فرمایشات ائمه معصومین (ع)و بررسی تطبیقی ایده و روش آیت الله شهید بهشتی با آن بیانات، به عنوان یکی از  رهبران انقلاب اسلامی، به مسئله شاخص­هایی پرداخته که مجموعه­های انسانی با اهتمام به این ملاک­ها، می­توانند برای نظام خود سرمایه انسانی کارآمد انتخاب کنند. سئوال اصلی مقاله بدین ترتیب است که: شاخص­های نیروی انسانی کارآمد در ایده و روش آیت الله شهید بهشتی در قیاس با گفتار و فرمایشات امامان معصوم (ع) چه شباهت و تفاوت­هایی دارند؟. در پاسخ به این سئوال و در مقام فرضیه باید گفت که هم امامان معصوم و هم شهید بهشتی بر بکارگیری نیروی انسانی کارآمد اعتقاد راسخ داشته و تلاش داشته­­اند چنین نیروهایی دارای شاخص­های کارآمدی و همزمان شاخص­های دینی باشند؛ اما رویکرد شهید بهشتی در تمایز با سیره امامان معصوم (ع) بیشتر معطوف به بافتار تحولات انقلاب، تجربه بین المللی و کار تشکیلاتی و سازمانی بوده است و رویکرد امامان معصوم، رویکردی عام و همگانی است. داده­های مقاله به شیوه اسنادی جمع­آوری شده است.
کلیدواژه‌ها

  1. قرآن کریم
  2. نهج البلاغه
  3. ابن بابویه، محمدبن علی بن حسین بن موسی(1388)، صفات الشیعه، قم: مسجد جمکران
  4. ابن سعد، محمد(1416ق).، ترجمه الامام الحسین(ع)، بیروت: موسسه آل البیت(ع)لاحیاءالتراث
  5. ابن صباغ، علی بن محمد(1379). الفصول المهه فی معرفه الائمه، قم: دارالحدیث
  6. ابن قُتَیْبه، ابومحمد عبدالله بن مسلم دینورى(1418ق). عیون الاخبار، بیروت: دارالکتب العلمیه
  7. ابن همام الدین، غیاث الدین(1355). دستورالوزراء، تهران: نشر اقبال
  8. ابویوسف قاضی، یعقوب بن ابراهیم؛ یحیی بن آدم؛ ابن رجب، عبدالرحمن بن احمد (1399ق). موسوعه الخراج، بیروت: دارالمعرفه
  9. اربلی، علی بن عیسی (1421ق)، کشف الغمه فی معرفه الائمه(ع)، قم: انتشارات رضی
  10. ب‍لاذری‌، اب‍وال‍ح‍س‍ن اح‍م‍دب‍ن ی‍ح‍ی‍ی (1394ق). اَنْسابُ الاَشْراف(تصحیح محمدباقر محمودی)، ، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، 1394 ق
  11. جرجانی، ابی احمد عبدالله ابی عدی، الکامل فی ضعفاء الرجال، بیروت، دارالفکر، 1404 ق
  12. جزایری،سید نعمت‌الله بن­عبدالله(1404ق).النورالمبین فی قصص الأنبیاء والمرسلین، قم: مکتبه آیه الله المرعشی النجفی
  13. جهش­یاری، ابوعبدالله محمدبن عبدوس(1408ق)، کتاب الوزراء والکتاب، بیروت: دارالفکر الحدیث
  14. جوادی آملی، عبداله(1366). اخلاق کارگزاران در حکومت اسلامی، تهران: رجاء
  15. حسینی بهشتی، سیدمحمد (1391). سه گونه اسلام، تهران: نشر بقعه
  16. حسینی بهشتی، سیدمحمد (1393). حق و باطل از دیدگاه قرآن، تهران : نشر بقعه
  17. حسینی بهشتی، سیدمحمد(1390). اتحادیه انجمن­های اسلامی دانشجویان در اروپا، ویراستار حسین عبدلی، تهران : نشر بقعه
  18. حسینی بهشتی، سیدمحمد(1396). ضرورت و روح تشکیلات، تهران : نشر روزنه.
  19. خویی، میرزا حبیب‌الله‌هاشم،(1429ق). منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه، قم: دار احیاء التراث
  20. دینوری، ابوحنیفه احمد بن داود (1960م)، اَخبارُ الطّوال، قاهره: مکتبة عیسی البابی
  21. ذهبی، محمد بن احمد،(1374ق). تذکرة الحفاظ، بیروت: داراحیاء التراث العربی
  22. زبیری، مصعب بن عبداله بن مصعب(1999ق). نسب قریش، قاهره: دارالمعارف
  23. سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (1417ق)، تاریخ الخلفاء، بیروت: دار صادر
  24. طبری، محمد بن جریر بن یزید (1983ق)، تاریخ الطبری(تاریخ الرسل و الملوک)، بیروت: موسسه الاعلمی
  25. طبری، محمد بن جریر بن یزید(بی تا)، المنتخب من ذیل المذیل من تاریخ الصحابة والتابعین، بیروت: موسسه الاعلمی المطبوعات
  26. طوسی، محمد بن حسن (1348)، إختیارُ مَعرفَة الرّجال، مشهد: دانشگاه مشهد
  27. طوسی، محمد بن حسن (1384ق)، الأمالی، نجف، مطبعة النعمان
  28. عسقلانی، احمدبن علی ابن حجر، (1325ق).تهذیب التهذیب، بیروت: دار صادر
  29. قاسمی،امین (1400). رهبری سیاسی اجتماعی در اندیشه شهید بهشتی، پایان­نامه کارشناسی ارشد رشته اندیشه سیاسی در اسلام، دانشگاه علامه طباطبایی.
  30. قاضی نعمان، ابوحنفیه نعمان بن محمدتمیمی مغربی(1385ق)، دعائم الاسلام و ذکر الحلال والحرام والقضایا و الاحکام عن اهل بیت رسول الله علیهم افضل السلام، قاهره: دارالمعارف
  31. کوفی، محمد بن سلیمان (1412ق)، مناقب الإمام أمیر المؤمنین علی بن أبی طالب(ع)، قم: مجمع إحیاء الثقافة الإسلامیه
  32. محمودی، محمدباقر،(1397ق). نهج السعاده فی مستدرک نهج البلاغه، بیروت: موسسه الاعلمی المطبوعات
  33. مسعودی، ابو الحسن علی بن الحسین،(1385ق). مروج الذهب و معادن الجوهر، بیروت: دارالانداس
  34. مطهری، مرتضی،(1381). امامت و رهبری، تهران: صدرا
  35. معین، محمد،(1384). فرهنگ فارسی، تهران: امیرکبیر
  36. مفید، محمد بن محمد (1379ق)، الإختصاص‌، تهران: مکتبه صدوق
  37. مومنی، فرشاد (1400). «نگاهی به منظومه فکری شهید آیت الله شهید بهشتی»، روزنامه ایران، 7/4/1400.
  38. نجاشی، ابوالعباس (1416ق)، رجال نجاشی، قم: موسسه النثرالاسلامی
  39. نوبختی، حسن بن موسی (1355ق)، فرق الشیعه، بیروت، دارالاضواء
  40. یعقوبی، احمد بن اسحاق،(1373). تاریخ الیعقوبی، بیروت: دارصادر

 

ب) مقالات

  1. باقی نصرآبادی، علی (1398). « درآمدی بر سیره مدیریتی شهید دکتر بهشتی»، فصلنامه پیام، شماره 77، صص 96-102
  2. حسین­زاده دیلمی، علیرضا؛ مهربانی­فر، حسین (1400).«مطالعه مقایسه­ای عقلانیت انقلاب اسلامی در اندیشه و عمل شهید بهشتی و آیت الله مصباح یزدی»، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، سال 11، شماره 39،صص 121-97.
  3. رمضانی، مهدی (1400). «مرام بهشتی؛ چگونه می توان از اندیشه و عمل شهید بهشتی در سیاست امروز بهره برد؟»، روزنامه صبح نو، 7/4/1400؛ شماره 1201.
  4. سبحانی یامچی، محمد. (1398). شاخص های نیرویِ انسانیِ کارآمدِ نظام از منظر نهج البلاغه. پژوهشنامه نهج البلاغه، 7(25 )، 81-100.
  5. عابدی اردکانی،محمد؛ نظری،محمدعلی (1394). «جامعه اسلامی و ماهیت رهبری در اندیشه سیاسی شهید بهشتی با تأکید بر نظریه امامت و امت»،پژوهشهای سیاست اسلامی، شماره هفتم، صص137-115.
  6. فیرحی، داود (1391). «رهبری و حکومت در اندیشه شهید بهشتی؛ نظریه امت و امامت»، فصلنامه سیاست، دوره 42، شماره 1، صص 310-287.