رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

بررسی گفتمان طالبان در امارت اسلامی افغانستان و پیامدهای آن برای حکمرانی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
گروه علوم سیاسی، واحد شهرضا، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرضا، ایران
چکیده
با توجه به اثرات مهمی که بازگشت طالبان به قدرت برکشور ما ایران دارد، ضروری است که این واقعه از جهات مختلف مورد بررسی و پژوهش قرار گیرد. از همین رو، پرسش اصلی این مقاله معطوف به بررسی گفتمان طالبان در امارت اسلامی افغانستان و پیامدهای ایدئولوژیک آن برای حکمرانی در ایران شده است. فرضیۀ مقاله بر آن است که حاکمیت طالبان بر افغانستان دارای مبانی گفتمانی و تبعات سیاسی و اجتماعی متعددی است که از یک سو همگی متاثر از همان گفتمان‌ است و از سویی دیگر، نتایج این تحولات تاثیر بر نظام حکمرانی در ایران دارد. یافته‌های تحقیق نشان داده که گفتمانِ طالبان نه از نظر کلامی، بلکه از منظر کُنش و نگاه فقهی شکلی از بنیادگرایی سلفی است که با جامعۀ افغانستان و شکاف­های قومیتی‌اش چندان همخوان نیست. التهابات درونی افغانستان را تشدید می‌کند و منجر به بی‌ثابتی اجتماعی‌اش می‌شود؛ این بی‌ثباتی پیامدهای منفی و ناخوشایندی برای حکمرانی در ایران دارد، که شامل طیفی از تنش­ها و تعارض­ها، از تقابل­های گفتمانی شیعه و سنی تا موضوعاتی همچون افزایش شمار مهاجران میگردد. رویکرد این تحقیق تحلیل گفتمانی است. داده‌ها به روش کتابخانه‌ای و اسنادی جمع آوری شده است.
کلیدواژه‌ها

  • احمدی، حمید (۱۳۷۷)؛ «طالبان: ریشه‌ها، علل ظهور و عوامل رشد»، فصل‌نامه سیاسی ـ اقتصادی، ش ۱۳۲-۱۳۱
  • الحبری، طیب (1401)، روایت و سیاست در تاریخنگاری صدر اسلام: خلفای راشدین، ترجمۀ محمدرضا مرادی طادی، تهران، نشرنامک
  • امیدی، مهدی (1389)، بررسی وضعیت کنونی ایران به شیوه تحلیل گفتمانی، نشریه معرفت، شماره 11 ، تابستان 1389
  • اندرسون، پری (1397)، فرمان و دیوان: سیاست خارجی آمریکا و نظریه پردازان آن، ترجمۀ شاپور اعتماد، تهران، نشرفرهنگ‌معاصر
  • براندن، اس.جی.اف(1397)، ادیان عهد باستان، ترجمۀ فضائلی، قم، نشرادیان
  • بشیریه، حسین (1386)، عقل در سیاست: سی‌و‌پنج گفتار در فلسفه، جامعه‌شناسی و توسعۀ سیاسی، تهران، نشرنگاه‌معاصر
  • بک، کالین جی (1398)، رادیکالها، انقلابیها، و تروریستها، ترجمۀ ایرج همتی و محمد بابایی، قم، نشرلوگوس
  • بیات، محمد (1402)، اقتصاد تریاک و مقایسه دو طالبان، سایت خبری ایرنا
  • تاجیک، محمدرضا، و شریفی، علیرضا (1388)، موانع گفتمانی دموکراسی در افغانستان، علوم سیاسی سال دوازدهم تابستان 1388 شماره 2 (پیاپی 46)
  • پاکتچی، احمد، و غفاری، مهدی (1398)، جهاد، در دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، تهران، نشردبا
  • پایا، علی (1382)، فلسفۀ تحلیلی: مسائل و چشم اندازها، تهران، نشرطرح‌نو
  • رابین، کری (1396)، ذهن ارتجاعی: محافظه کاری از ادموند برک تا سارا پالین، ترجمۀ شهریار خواجیان، تهران، نشرققنوس
  • روآ، اولیویه (1398)، جهل مقدس (زمان دین بدون فرهنگ)، ترجمۀ عبدالله ناصری طاهری و سمیه سادات طباطبایی، تهران، نشرمروارید
  • دوزیناس، کوستاس (1396)، حقوق بشر و امپراتوری: فلسفۀ سیاسی جهان وطن گرایی، ترجمۀ علی صابری تولایی، تهران، نشرترجمان
  • سجادی، سید عبدالقیوم (۱۳۷۷)؛ «طالبان، دین و حکومت»، فصلنامه علوم سیاسی، دوره ۱، سال اول، ش اول، تابستان.
  • شیرخانی، محمدعلی، و خوش گفتار لامع، حامد (1391)، گفتمان و عملکرد اقتصاد سیاسى در دولت‌هاى تحصیلدار، معرفت سال بیست و یکم ـ شماره 172 ـ فروردین 1391، 137ـ151
  • صالحی زاده، عبدالهادی (1390)، درآمدی بر تحلیل گفتمان میشل فوکو؛ روش‌های تحقیق کیفی، فصلنامۀ معرفت فرهنگ اجتماعی، سال دوم، شماره سوم، تابستان 1390، صفحه 113 ـ 141
  • فرمانیان، مهدی (1402)، رویای خلافت: وهابیت، جریان سلفی زیدی، دیوبندیه، جماعه التبلیغ و سپاه صحابه، تهران، نشرزحل
  • طباطبایی، سیدجواد (1380)، دیباچه‌ای بر نظریۀ انحطاط ایران، تبریز، نشرستوده
  • کریمی فرد، حسین. (1400). تبیین سیاست خارجی ایران در قبال طالبان (1996-2021). مطالعات خاورمیانه، 28(3)، 41-60.
  • کلانتر مهرجردی، علیرضا، و خرمشاد، محمد باقر. (1396). گفتمان‌های فکری سیاسی و مسأله هویت ملی قبل از انقلاب اسلامی. رهیافت انقلاب اسلامی، 11(41)، 71-96.
  • کلیفورد، مری لوئیس (1371)، سرزمین و مردم افغانستان، ترجمۀ مرتضی اسعدی، ‌تهران، علمی‌و‌فرهنگی
  • محمدی، یدالله، خداوردی، حسن، کشیشیان، گارینه، و مطلبی، مسعود. (1398). علل و ویژگی‌های مهاجرت اتباع افغانستان به ایران و تأثیر آن بر امنیت ملی ایران بعد از انقلاب. رهیافت انقلاب اسلامی، 13(49)، 65-86.
  • مسعودی، حیدرعلی (1396)، سازۀ مفهومیِ «غرب» در سیاست خارجی ایران (1357-1368). رهیافت انقلاب اسلامی، 11(39)، 61-78.
  • مسعودنیا، حسین (1400)، به این هفت دلیل ایران باید با طالبان تعامل و گفتگو کند، روزنامه اعتماد 24/6/1400.
  • مقدمی، محمدتقی (1390)، نظریۀ تحلیل گفتمان لاکلا و موف و نقد آن، معرفت فرهنگ اجتماعی، سال دوم، شماره دوم، بهار 1390، صفحه 91 – 124
  • موسوی، سیدعسکر (1379)، هزاره‌های افغانستان، ترجمه اسدالله شفایی، تهران، نشرسیمرغ
  • میرعلی، محمدعلی، و شفائی، امان الله (1397)، تحلیل گفتمانی اسلام خلافت‌ محور در افغانستان، فصلنامه پژوهشهای سیاسی جهان اسلام. ۱۳۹۷; ۸ (۲) :۱۹۱-۲۱۴
  • میلز، سارا (1389)، میشل فوکو، ترجمه داریوش نوری، تهران، مرکز
  • میلی، ویلیام (۱۳۷۷)، افغانستان، طالبان و سیاست‌های جهانی، ترجمۀ عبدالغفار محقق، مشهد، نشرترانه
  • نولته، ارنست (1388)، اسلام گرایی سومین جنبش مقاومت رادیکال، ترجمۀ مهدی تدینی، نشر، نشرثالث
  • هینتس، والتر (1400)، تشکیل دولت ملی در ایران، ترجمۀ کیکاوس جهانداری، تهران، نشرخوارزمی