رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

راهبرد های سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در برابر ایالات متحده پس از بیداری اسلامی: از تقابل ایدئولوژیک تا تعامل ژئوپلتیک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه پیام نور، تهران،ایران
چکیده
این پژوهش با عنوان «راهبردهای سیاست خارجی ایران در برابر ایالات متحده پس از بیداری اسلامی: از تقابل ایدئولوژیک تا تعامل ژئوپلیتیک»، به تحلیل سیاست‌های ایران در این دوره و چگونگی تأثیرگذاری آن بر نقش منطقه‌ای و روابط بین‌المللی می‌پردازد. سؤال اصلی تحقیق این است که چگونه ایران توانسته است میان اصول ایدئولوژیک و الزامات ژئوپلیتیکی در سیاست خارجی خود توازن برقرار کند؟ فرضیه پژوهش این است که سیاست خارجی ایران در این دوره، به‌عنوان ترکیبی از تقابل ایدئولوژیک با آمریکا و تعامل ژئوپلیتیکی هدفمند، تعریف شده است تا ضمن حفظ استقلال ملی، منافع استراتژیک خود را در منطقه تقویت کند. روش تحقیق این پژوهش، توصیفی-تحلیلی است و از منابع کتابخانه‌ای و داده‌های مستند برای بررسی تطبیقی سیاست‌های ایران در این دوره استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که ایران از بیداری اسلامی برای تقویت نقش ایدئولوژیک خود در منطقه بهره برده، اما در عین حال، با تعاملات محدود ژئوپلیتیکی، مانند توافق برجام، تلاش کرده است فشارهای اقتصادی و سیاسی ناشی از تقابل با ایالات متحده را کاهش دهد. این پژوهش تأکید می‌کند که سیاست خارجی ایران، تلفیقی از ایدئولوژی و واقع‌گرایی است که با توجه به شرایط متغیر منطقه‌ای و بین‌المللی تنظیم شده است.
کلیدواژه‌ها

  1. منابع و مآخذ:

     

    1. لتیامی, رضا.(1399). «سیاست ترویج بنیادگرایی و بالکانیزه سازی خاورمیانه پس از بیداری اسلامی: تهدیدات پیش روی جمهوری اسلامی ایران و متحدان منطقه ای آن». فصلنامه علمی مطالعات بیداری اسلامی, 9(2), 139-164.
    2. خمینی،روح الله (1378). صحیفه امام (22 جلدی). تهران : مرکز تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)
    3. دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال (1389). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: سمت.
    4. عمادی، عباس (1393). «دکترین ام القرای»، سایت پژوهشکده باقرالعلوم (ع).
    5. گوهری مقدم، ابوذر؛ اسماعیلی،امیرمحمد (1402).« سیاست خارجی آمریکا در مقابله با محور مقاومت پس از بیداری اسلامی»، فصلنامه دانش سیاسی، دوره 19،شماره 2،صص 193-216.
    6. میر, محمود, جلالی,رضا؛ زاهدی, نسا. (1402). «چالش‌های فرامنطقه ‌ای نفوذ جمهوری اسلامی ایران در غرب آسیا (1384-1400)». رهیافت انقلاب اسلامی, 17(63), 89-108.
    7. نصر اصفهانی, محسن؛ کرانی, زهرا, ؛علییاری, حسن. (1402).« بررسی تاثیر شکل گیری و گسترش قدرت محور مقاومت اسلامی برافول هژمونی آمریکا در منطقه غرب آسیا». فصلنامه علمی مطالعات بیداری اسلامی, 12(1), 129-148.
    8. نیاکوئی, سید امیر؛ پیرمحمدی, سعید. (1398). «سیاست‌گذاری امنیتی ایران در قبال منازعات خاورمیانه پس از بهار عربی (2018-2011)». سیاستگذاری عمومی, 5(1), 167-194.
    9. یوسفی جویباری، محمد؛قربانی،محمد و احمدی، بابک (1399). »ماهیت رویکرد مقابله جویانه آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران در خاورمیانه (2015-2001)»، دوفصلنامه مطالعات بیداری اسلامی، دوره نهم، شماره 1، صص 82-59.

     

    Ahmadian, H., & Mohseni, P. (2019). Iran's Syria strategy: The evolution of deterrence. International Affairs, 95(2), 341–364.

    Cerioli, L. G. (2018). Roles and international behaviour: Saudi–Iranian rivalry in Bahrain’s and Yemen’s Arab Spring. Contexto Internacional, 40(2), 295-317.

    Chafez, G., Abramson, H., & Grillot, S. (1996). Role theory and foreign policy: Belarussian and Ukrainian compliance with the nuclear non-proliferation regime. Political Psychology, 17(4), 727-757.

    Cook, A., & Roshandel, J. (2009). The United States and Iran: Policy challenges and opportunities. New York: Palgrave Macmillan.

    Cordesman, A. H. (2016). The changing military balance in the Gulf. Washington, DC: Center for Strategic and International Studies.

    Darwich, M. (2014). The ontological (in)security of similarity: Wahhabism versus Islamism in Saudi foreign policy. GIGA Working Papers, 263.

    Dubowitz, M., & Kittrie, O. (2023). Strategy for a new comprehensive U.S. policy on Iran. Foundation for Defense of Democracies.

    Ehteshami, A. (2012). Dynamics of change in the Persian Gulf: Political economy, war and revolution. London: Routledge.

    Ehteshami, A., & Zweiri, M. (2011). The Middle East’s uncertain future: Bids for power and regional realignments. London: Routledge.

    Henner, F. (2013). Iran and the Arab Spring: Between expectations and disillusion. German Institute of Global and Area Studies (GIGA). Retrieved from http://www.jstor.org/stable/resrep07585

    Hinnebusch, R. (2017). The international politics of the Middle East. Manchester: Manchester University Press.

    Hinnebusch, R. (2003). The international politics of the Middle East. Manchester: Manchester University Press.

    Holsti, K. J. (1970). National role conceptions in the study of foreign policy. International Studies Quarterly, 14(3), 233-309.

    Hunter, S. T. (2019). Iran’s foreign policy in the Middle East: Resisting the United States. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO.

    Katzman, K. (2020). Iran: Regional dynamics and U.S. relations. Washington, DC: Congressional Research Service.

    Nasr, V. (2010). The Shia revival: How conflicts within Islam will shape the future. New York: W.W. Norton & Company.

    Takeyh, R. (2009). Guardians of the revolution: Iran and the world in the age of the Ayatollahs. New York: Oxford University Press.

    Thomas, C. (2024). Iran: Background and U.S. policy. Congressional Research Service. Retrieved from https://crsreports.congress.gov/R47321