رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

دولت شکننده‌ی افغانستان و تهدیدات امنیتی آن برای جمهوری اسلامی ایران (با تأکید بر بازه زمانی 2021 به بعد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق بین الملل دانشگاه شهید بهشتی
2 دانشیار دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی
چکیده
کشور افغانستان را باید یکی از مهم­ترین کشورها با دولتی شکننده در دنیای امروز دانست. کشوری که تحت حاکمیت طالبان با اندیشه و عمل خاص زمینه­ی تهدیدات امنیتی و اقتصادی و سیاسی-اجتماعی متعددی در داخل و خارج کشور خود شده­اند. ایران با داشتن مرزهای طولانی مشترک در خط مقدم مواجهه با نتایج ناکارآمدی و شکنندگی دولت افغانستان طی چند دهه­ی اخیر بوده است؛ با توجه به این موضوع مقاله حاضر با  تأکید بر تاثیرات امنیتی این کشور بر جمهوری اسلامی ایران به دنبال پاسخگویی به این سئوال است که پس از روی کار آمدن مجدد طالبان در افغانستان وضعیت شکننده‌ی دولت افغانستان موجب چه تهدیدات و چالشهای امنیتی برای جمهوری اسلامی ایران شده است و برای کاهش این تهدیدات چه راهکاری وجود دارد؟ در پاسخ به این سئوال به عنوان فرضیه باید گفت وضعیت شکننده و بی‌ثبات دولت افغانستان ذیل حاکمیت طالبان در مدیریت و حل چالشهایی خود باعث شده است تا تهدیداتی چون رفتار طالبان با شیعیان افغانستان، رویکرد قوم­گرایانه و انحصاری در تشکیل دولت، گسترش فعالیت‌های تروریستی، تأمین امنیت مرزها، مهاجرت غیررسمی مهاجرین افغانی، مساله حقابه هیرمند و قاچاق موادمخدر از مهمترین تهدیدات امنیتی افغانستان برای ایران است؛ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بر وجود چالش‌های مذکور به عنوان تهدیدات امنیتی برای ایران صحه گذاشته و مداخله سازمان‌های بین المللی با همراهی و مشارکت کشورهای همسایه افغانستان و  قدرتهای فرامنطقه­ای به منظور تقویت کارآمدی و قدرت دولت در افغانستان در چارچوب اعمال دکترین‌ مسئولیت‌ حمایت‌ می­تواند اثرات این تهدیدات امنیتی را برای ایران کاهش دهد. پژوهش حاضر براساس روش توصیفی- تحلیلی بوده و داده­های آن به صورت کتابخانه­ای جمع­آوری شده است.
کلیدواژه‌ها

  • خبرگزاری فارس (1400). اعضای کابینه طالبان از کدام قومیتهای افغانستان هستند؟. 19 شهریور 1400
  • دفتر حفظ و نشر اثار حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای،(1400). بیانات مقام معظم رهبری در نخستین دیدار رئیس جمهور و اعضای هیئت دولت سیزدهم، 6/6/1400
  • دیاران (1402).
  • آخرین آمار مهاجرت‌­ از افغانستان به ایران (نیمه اول سال ۲۰۲۳). 29 شهریور 1402.
  • صفوی، سیدیحیی؛ اسلامی،الماس؛کیاکجوری،کیانوش (1402).«نوطالبانیسم در افغانستان و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران»، مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام، 5(3)، صص 119-143.
  • عباس‌زاده مرزبالی،محسن؛طالشی‌کلتی،کوثر (1401).«طالبان و بازیابی حاکمیت: جنبش قوی،دولت-ملت ضعیف»، مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام، 2(5)، صص 105-130.
  • ۲۱۴

- Fathollah-Nejad, A., & Azizi, H. (2021). Iran and the Taliban after the US fiasco in Afghanistan. Middle East Institute, September 22, 2021.

Bharti, S. S. (2022). Confronting Afghanistan’s security and development challenges: A contribution of the European Union. Geopolitics Quarterly, 18(68), 151-176.

Bizhan, N. (2018). Building legitimacy and state capacity in protracted fragility: The case of Afghanistan. London: The LSE-Oxford Commission on State Fragility, Growth, and Development.

Bolourchi, N. (2021). Iran’s strategy in Afghanistan: Pragmatic engagement with the Taliban. Newlines Institute.

Boys, J. D. (2022). Strategic ambiguity: The U.S. grand strategy initiative in Afghanistan. Policy Studies, 43(6), 1216-1234.

European Commission (2015). Evaluation of EU support to gender equality and women’s empowerment in partner countries. Final report, Volume 1: Main report, April 2015. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD).

Hilpold, P. (2014). Responsibility to protect (R2P): A new paradigm of international law? Leiden: Brill Nijhoff.

Kamrava, M. (2016). Fragile politics: Weak states in the Greater Middle East. Oxford University Press.

Manchanda, N. (2017). Afghanistan: The production of a ‘failed’ state. Politics: Special Issues, 15th October 2017. Retrieved from http://politicsblog.ac.uk/2017/10/15/afghanistan-production-failed-state/.

Medea, B. (2022). The Taliban or a failed state? Helping to prevent the Afghan economy from collapsing is in the interest of Afghans, the region, and the United States as well. FPIF, August 9.

Pate, A. (2019). The challenges of terrorism in a globalized world. In J. L. Black, M. Johns, & A. D. Theriault (Eds.), The new world disorder: Challenges and threats in an uncertain world (pp. 189-206). London: Lexington Books.

Patrick, S. (2011). Weak links: Fragile states, global threats, and international security. Oxford University Press.

Rotberg, R. I. (2003). Failed states, collapsed states, weak states: Causes and indicators. In State failure and state weakness in a time of terror (pp. 25-50). Washington, D.C.: Brookings Institution Press.

Said, N. W. (2013). Failed or fragile states in international power politics. Master’s thesis for International Affairs at the City College of New York.

Stavrinou, R., & Waller, N. (2020). The EU needs an Afghanistan policy. New Europe. Retrieved from https://www.neweurope.eu/article/the-eu-needs-an-afghanistan-policy/.

The United Nations (2020b). The Sustainable Development Agenda 2030. The United Nations. Retrieved from https://www.un.org/sustainabledevelopment/development-agenda/.

Tookhy, F. (2022). Iran’s response to the Taliban’s comeback in Afghanistan. United States Institute of Peace, August.

United Nations Assistance Mission in Afghanistan (UNAMA) (2020). Afghanistan: 10,000 civilian casualties for sixth straight year. United Nations Assistance Mission in Afghanistan. Retrieved from https://unama.unmissions.org/afghanistan-10000-civilian-casualties-sixth-straight-year.

Verma, R. (2022). US-Taliban peace deal and regional powers as potential spoilers: Iran as a case study. Int Polit, 59, 260–279.

Fund for Peace (July 30, 2020). Indicators. Fund for Peace. Retrieved from https://fragilestatesindex.org/indicators/.

Fund for Peace (July 30, 2023). Indicators. Fund for Peace. Retrieved from https://fragilestatesindex.org/indicators/.

Fund for Peace-FFP (July 30, 2020). Who we are? Fund for Peace. Retrieved from https://fundforpeace.org/who-we-are/.

International Crisis Group (2017). Afghanistan: Growing challenges. International Crisis Group. Retrieved from https://www.crisisgroup.org/asia/south-asia/afghanistan/afghanistan-growing-challenges.