رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

فرایند نهادسازی و حکمرانی خوب در جمهوری اسلامی ایران ؛ (1357 تا 1400)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجو دکتری، مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
2 دانشیارگروه علوم سیاسی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
3 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
چکیده
پژوهش حاضر وقف بررسی فرایند نهادسازی و حکمرانی خوب در نظام حکمرانی جمهوری اسلامی در دولت های پس از انقلاب است و بر این باور است که انقلاب اسلامی با اهداف توسعه طلبانه و ظرفیت­های نهادی که دارد می­تواند به جامعه باز و حکمرانی خوب دسترسی پیدا کند. لذا هدف این پژوهش پاسخ به این سوال است که فرایند نهادسازی در دولت­های پس از انقلاب در دسترسی به حکمرانی خوب چگونه طی شده است؟ . فرضیه این فرایند سازماندهی نهادی در دولت­های پس از انقلاب در چارچوب نظام دسترسی محدود سه نوع نظم شکننده، پایه و بالغ نارس را ایجاد کرد. در مرحله اول نهادسازی قدرت نهادی و ساختاری ائتلاف مذهب­گراها  در ایجاد نهادهای انقلابی – مذهبی و شبه دولتی  به عنوان یک گام از توسعه نهادی محدود تثبیت شد در مرحله دوم نهادهای توسعه­ای تاسیس شد که پایدار و فراگیر نبودند و چنانچه هم در ساختار حکمرانی باقی ماندند دارای ضعف کارکردی – عملکردی بودند  و توانایی گذار  و دسترسی به شاخص­های حکمرانی خوب و توسعه پایدار را نداشتند. مقاله حاضر به استناد آراء نهادگرایان جدید به ویژه داگلاس نورث و نظریات حکمرانی خوب از روش کیفی تحلیل اسنادی و منابع کتابخانه­ای بهره برده است.
کلیدواژه‌ها

آبراهامیان، یرواند ( 1391) تاریخ ایران مدرن، ترجمه محمد ابراهیم فتاحی و لیلایی، تهران: نشر نی، چاپ هفتم
استوار، مجید ( 1397 ) نهادهای فراگیر و توسعه در نظام جمهوری اسلامی ایران، رهیافت انقلاب اسلامی، سال دوازدهم، شماره 45
امیدی، علی و قلمکار، آرمین (1398) تحلیل رابطه سیاست خارجه و توسعه اقتصادی مقایسه دولت‌های خاتمی، احمدی‌نژاد و روحانی(1396-1376)، رهیافت انقلاب اسلامی، سال سیزدهم، شماره46
امامی، قاسم و همکاران(1402) تحلیل آسیب‌شناسانه اقتصاد سیاسی دولت‌های نهم و دهم مبتنی بر نظم اجتمای داگلاس نورث،جامعهشناسی سیاسی انقلاب اسلامی، دوره چهارم، شماره 2، پیاپی 14
اسمیث، برایان کلاو ( 1399) حکمرانی خوب و توسعه، مترجمین مرسده آدابی و گلناز آدابی و مجتبی معظمی، تهران: گسترش علوم، چاپ اول
افضلی، رسول ( 1395 ) دولت مدرن در ایران، مجموعه مقالات، نشر: دانشگاه مفید، چاپ دوم
افتخاری، اصغر و رحیمی کیا، علیرضا (1399) مطالعه رویکردهای دولت‌های هشتم و نهم جمهوری اسلامی به سازمان‌های مردم نهاد فرهنگی اجتماعی، پژوهشهای سیاسی جهان اسلام، سال دهم، شماره 1
بشیریه، حسین ( 1392 ) دیباچهای بر جامعهشناسی سیاسی ایران« دوره جمهوری اسلامی ایران»، تهران: نگاه معاصر
بشیریه، حسین (1387) انقلاب و بسیج سیاسی، تهران: موسسه انتشارات دانشگاه تهران، چاپ هفتم
بهمنی، سجاد و همکاران ( 1399 ) بررسی تطبیقی عملکرد دولت هاشمی رفسنجانی و خاتمی در تحقق حکمرانی خوب، رهیافت انقلاب اسلامی، سال چهاردم، شماره 53
حاجیلو، محسن (1396) بررسی تطبیقی سیاست‌های دولت‌های پس از جنگ تحمیلی در شاخصه های خصوصی-سازی و ادغام در اقتصاد جهانی( مطالعه موردی دولت خاتمی و احمدی‌نژاد)،رهیافت انقلاب اسلامی، سال یازدهم، شماره 41
حجاریان، سعید ( 1394 ) چارچوب‌بندی تحلیل دولت اعتدال، ماهنامه اندیشه پویا، شماره 28
خواجه سروی، غلامرضا ( 1390 ) سیاست و حکومت درجمهوری اسلامی ایران، تهران: دانشگاه امام صادق
خیرخواهان، جعفر و میدری، احمد ( 1383) حکمرانی خوب، بنیان توسعه، تهران: مرکز پژوهش های مجلس
دارابی، علی( 1388 ) جریانشناسی سیاسی در ایران، تهران: انتشارات فرهنگ و اندیشه اسلامی
دریا‌بیگی سلیمی، مهدی و همکاران (1402) نقش عملکرد سیاسی دولت در پیشبرد توسعه سیاسی جمهوری اسلامی ایران( مطالعه موردی دولت روحانی)، رهیافت انقلاب اسلامی، سال هفتم، شماره 64
شهرام نیا، امیر مسعود ( 1385)جهانی شدن و دموکراسی در ایران، تهران: نگاه معاصر
صفریان، روح الله و همکاران(1398) الگوی حکمرانی خوب و توسعه اقتصادی در ایران، رهیافت های سیاسی و بین المللی، دوره 11، شماره 2 پیاپی 60
عنایت، ناصر و همکاران ( 1400 )  نقش مولفه‌های حکمرانی در رشد اقتصادی در ایران؛ ثبات سیاسی و کنترل فساد در دولت‌های نهم و یازدهم، رهیافت انقلاب اسلامی، سال پانزدهم، شماره 57
کدی، نیکی آر ( 1388 ) نتایج انقلاب ایران، ترجمه مهدی حقیقت خواه، نشر: ققنوس، چاپ سوم
نادری، محمد مهدی ( 1390 ) حکمرانی خوب؛ معرفی و نقد اجمالی، اسلام و پژوهش های مدیریتی، سال اول، شماره 1
مددی، نهاله و همکاران (1399)  شاخص‌های حکمرانی مطلوب؛ حاکمیت قانون و پاسخگویی در ایران طی سال-های2005–2021، رهیافت انقلاب اسلامی، سال پانزدهم1، شماره 57
نورث، داگلاث (1396) سیاست، اقتصاد و مسائل توسعه« در سایه خشونت»، محسن میردامادی و محمد حسین نعیمی پور، تهران: روزنه، چاپ سوم
نورث، داگلاس و همکاران ( 1399 ) خشونت و نظمهای اجتماعی، جعفر خیر‌خواهان و رضا مجیدزاده، تهران: روزنه
نورث، داگلاس(1377) نهادها، تغییرات نهادی و عملکرد اقتصادی، محمدرضا معینی تهران: سازمان برنامه و بودجه
Henk Addink( 2019) Good Governance:Concept and Context,Oxford University Press,USA