رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

مبانی مسؤولیت مدنی دولت در نظام حقوقی ایران و آمریکا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاداسلامی،تهران،ایران
2 گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،ایران
3 گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران-ایران
چکیده
مسؤولیت مدنی دولت یکی از موضوعات کلیدی حقوق عمومی است که اصول و قواعد جبران خسارت‌های ناشی از اقدامات یا ترک فعل دولت را بررسی می‌کند. در نظام حقوقی ایران، این مسؤولیت بر اساس قوانین مدنی و قانون مسؤولیت مدنی (مصوب 1339) تعریف شده است. در مقابل، نظام حقوقی ایالات متحده تحت اصل مصونیت حاکمیت  عمل کرده و از طریق قانون « قانون دعاوی خسارت علیه دولت فدرال »  چارچوب محدودی برای دعاوی علیه دولت ارائه می‌دهد. این پژوهش با مطالعه موردی پرونده شرکت هوآوی، که به نقض تحریم‌های اقتصادی ایالات متحده علیه ایران مرتبط است، به مقایسه این دو نظام می‌پردازد. پرونده هوآوی نشان‌دهنده تعارض بین حقوق داخلی و حقوق بین‌الملل است؛ ایالات متحده تحریم‌ها را ابزاری مشروع برای سیاست خارجی می‌داند، در حالی که ایران این اقدامات را نقض حاکمیت ملی و تجارت آزاد تلقی می‌کند. سؤال تحقیق بررسی تفاوت مبانی مسؤولیت مدنی دولت در این دو نظام حقوقی و تأثیر آن بر تعاملات بین‌المللی است. فرضیه این است که مسؤولیت مدنی دولت در ایران مبتنی بر قوانین مدون و در مواردی مطلق است، در حالی که در ایالات متحده محدود به شرایط خاصی تحت  قانون مذکور است. با روش تحلیل تطبیقی، نتایج نشان می‌دهد که تفاوت این رویکردها تأثیر قابل‌توجهی بر دعاوی بین‌المللی و حقوق اشخاص دارد و پرونده هوآوی نمونه بارزی از این تأثیرات است
کلیدواژه‌ها

ابراهیم ،گل ،علیرضا (۱۳۸۸) مسؤولیت بین المللی دولت متن و شرح مواد کمسیون بین الملل موسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش تهران.
ابوالحمد، عبدالحمید (۱۳۵۴)، حقوق اداری انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم.
آریان پور،(۱۳۸۲) فرهنگ انگلیسی فارسی آریان پور انتشارات فرهنگ معاصر، تهران.
آقایی بهمن (۱۳۸۲) فرهنگ حقوقی بهمن، انگلیسی به فارسی ، تهران، نشر گنج دانش، چاپ دوم.
بیگ زاده، ابراهیم (1381) جزوه حقوق بین الملل عمومی دانشگاه شهید بهشتی.
ضیایی بیگدلی، محمدرضا، حقوق مخاصمات مسلحانه، نشر دانشگاه علامه طباطبایی،1386.
طباطبایی موتمنی، منوچهر (۱۳۹۰) حقوق ،اداری تهران انتشارات سمت چاپ هفدهم.
عظیمی شوشتری ،عباسعلی (۱۳۸۷) اضطرار و آثار آن در مسؤولیت بین المللی دولت از منظر حقوق بین الملل و فقه اسلامی مجله حکومت ،اسلامی سال سیزدهم، شماره چهارم، زمستان .
عظیمی شوشتری ،عباسعلی (۱۳۸۷) اضطرار و آثار آن در مسؤولیت بین المللی دولت از منظر حقوق بین الملل و فقه اسلامیع مجله حکومت ،اسلامی سال سیزدهم، شماره چهارم، زمستان.
فیوضی ،رضا (۱۳۷۹) مسؤولیت بین المللی و نظریه حمایت سیاسی اتباع انتشارات دانشگاه تهران .
کاتوزیان ناصر (۱۳۶۵)، فلسفه ،حقوق ،تهران انتشارات بهنشر چاپ دوم.
مارینا ،اسپیندی پیرامون امکان ارتکاب جرم از سوی دولت و مسؤولیت کیفری ،او ترجمه سید علی هنجنی، مجله تحقیقات حقوقی، ش ۲۴ .
مجتهدی محمد رضا (۱۳۸۱) مطالعات حقوق بین الملل عمومی جلد دوم نشر فروزش، چاپ اول.
مستقیمی بهرام طارم، سری ،مسعود زیر نظر جمشید ممتاز (۱۳۷۷) مسؤولیت بین المللی دولت با توجه به تجاوز عراق علیه ایران تهران انتشارات دانشکده حقوق و علوم سیاسی، چاپ اول، ص 2-5.
1-                Amnesty International. "The Impact of Sanctions on Human Rights in Iran." 2018.
2-                Anderson، Richard (2020)، Government Liability Under the Federal Tort Claims Act, Stanford University Press.
3-                Anderson، Richard (2020)، Sovereign Immunity Explained: Legal Frameworks and Implications, Yale University Press.
4-                Anderson، Richard؛ (2020) ، State Liability in Tort: A Comprehensive Guide, Stanford University Press, First Edition.
5-                Congressional Research Service. "U.S. Sanctions on Iran: History and Impact." 2020.
6-                Deligöz, H. (2024). US Technological Sanctions: The Huawei Case. Global Trade and Customs Journal, 19(5).
7-                Export Administration Regulations (EAR), U.S. Department of Commerce, 2018.
8-                Friedman، John؛ (2018) ، Federal Tort Claims Act: A Comprehensive Overview, American Bar Association, Second Edition.
9-                Hickman، Andrew (2017)، Sovereign Immunity and Government Accountability, University of Chicago Press.
10-              Hickman، Andrew؛ (2018) ، State Government Liability: A Historical Perspective, Harvard University Press, First Edition.
11-              Howard، Lisa؛ (2020) ، Judicial Decisions and Government Accountability, Harvard Law Review, First Edition.
12-              Johnson، Emily (2018)، The Federal Tort Claims Act: Theory and Application, Harvard University Press.
13-              Johnson، Emily (2019)، Understanding Sovereign Immunity: A Comprehensive Overview, Harvard Law Review.
14-              Johnson، Mark؛ (2021) ، Legal Challenges in Suing the Government, Yale University Press, Third Edition.
15-              Johnston، Emily؛ (2020) ، Liability of State Governments: Understanding Key Principles, Yale Law Journal, Second Edition.
16-              López، Maria (2022)، Federal Tort Claims: A Guide to the Law, University of Chicago Press.
17-              López، Maria (2022)، The Challenges of Sovereign Immunity in Modern Law, Stanford Law Review.
18-              López، Maria؛ (2021) ، Types of State Liability and Their Implications, University of Chicago Press, Third Edition.
19-              Martin، Robert (2021)، Sovereign Immunity and its Role in Civil Liability, Oxford University Press.
20-              Miller، Robert (2019)، Understanding Tort Law: A Practical Guide, Yale Law Journal Publishing.
21-              Miller، Robert؛ (2022) ، Legal Challenges in State Liability Cases, Oxford University Press, Second Edition.
22-              Reuters. "Huawei CFO Arrested in Canada for Violating U.S. Sanctions on Iran." 2018.
23-              Schwartz، David؛ (2017) ، The Law of Government Liability, West Academic Publishing, First Edition.
24-              Smith، John (2017)، Federal Tort Claims Act: A Comprehensive Guide, NYU Press.
25-              United Nations Charter, Articles 1, 2, and