رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

امکان­سنجی به­کارگیری مقامات غیرشیعی در جمهوری اسلامی ایران بر مبنای قانون اساسی و اسناد بالادستی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه معارف، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، برازجان، ایران
چکیده
این مقاله به بررسی امکان‌سنجی به‌کارگیری مقامات غیرشیعی در جمهوری اسلامی ایران بر مبنای اصول قانون اساسی و اسناد بالادستی می‌پردازد. هدف تحقیق، تحلیل حقوق اقلیت‌های مذهبی در نظام جمهوری اسلامی ایران و شناسایی موانع قانونی و اجرایی برای مشارکت مؤثر آنان در ساختار حکومتی است. روش تحقیق، تحلیلی-توصیفی است که با استفاده از اصول مختلف قانون اساسی، به ویژه اصول مرتبط با برابری حقوقی، آزادی شغل، و حقوق شهروندی، امکان‌سنجی حضور اقلیت‌های دینی در مناصب اجرایی و سیاسی کشور مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که اصول قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، از جمله اصول 19، 20، 28، و 64، پشتوانه قانونی و اجرایی برای تحقق به‌کارگیری مقامات غیرشیعی در سطوح مختلف حکومتی هستند. این اصول بر برابری حقوقی تمام شهروندان تأکید دارند و آزادی انتخاب شغل و مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی را برای همه افراد تضمین می‌کنند. همچنین، قانون اساسی حضور نمایندگان اقلیت‌های دینی در مجلس شورای اسلامی را پیش‌بینی کرده و مشارکت آنان در فرآیند تصمیم‌گیری‌های کلان کشور را تأسیس کرده است. با این حال، در عمل ممکن است موانع اجتماعی و فرهنگی برای حضور بیشتر اقلیت‌ها در مقامات اجرایی وجود داشته باشد. پیشنهاد می‌شود که برای تحقق مشارکت مؤثر اقلیت‌های مذهبی، اصلاحات در سیاست‌ها و فرآیندهای اجرایی مانند ایجاد معاونت‌های ویژه و مجمع نمایندگان غیرشیعی در مجلس، در نظر گرفته شود تا زمینه تعامل و همگرایی میان اقلیت‌ها و اکثریت فراهم گردد.
کلیدواژه‌ها

ابراهیمیان، حجتالله (1391)، حقوق خاص اقلیتهای دینی در نظام سیاسی ایران «با تأکید بر قانون اساسی»، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، سال نهم، شماره 29، صص 266-243.
اسلامی، رضا، قریشی، سید رسول (1393)، نقش حقوق بشر و جداییطلبی در پرتو حق تعیین سرنوشت، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 65.
پروین، خیرالدین؛ سپهریفر، سیما (1393)، حقوق اقلیتها در قانون اساسی (با تاکید بر اماکن، داراییها و حقوق سیاسی)، فصلنامه مطالعات حقوق بشر اسلامی، سال سوم، شماره 6، صص 96-73.
جاوید، محمدجواد حکومت اسلامی، فصلنامه حکومت اسلامی، سال هجدهم، شماره (1388)، تبعیض مثبت در اسلام و حقوق اقلیت‌‌های دینی در 1، صص 163-137.
جعفری تبریزی، محمد تقی (1390)، حقوق جهانی بشر، تحقیق و تطبیق در دو نظام: اسلام و غرب، تهران: انتشارات علامه جعفری.
حبیبزاده، محمدجعفر؛ هوشیار، مهدی (1393)، موقعیت‌‌های دینی در حقوق کیفری ایران در پرتو اصل برابری در مقابل قانون، پژوهشنامه حقوق کیفری، سال پنجم، شماره 2، صص87-61.
خلف رضایی، حسین، حیدرنژاد، ولیالله، ناصری منشادی، حمید (1396)، بررسی تطبیقی نسبت حق تعیین سرنوشت و حقوق اقلیتها در حقوق بینالملل و نظام جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، دوره 47، شماره سوم، صص 687-665.
زندی، امیر، زندی، محمدرحیم، احمدیان، مهدی، موسوی، حسین (1401)، سناریوهای آینده تأثیر اقلیتهای مذهبی در ارتقای امنیت ملی (مورد مطالعه اهل سنت)، فصلنامه مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام، سال چهارم، شماره چهاردهم، صص 25-1.
سیامند وسوو، کارزان، شیخ احمدی، سیدمحمد، شافعی، کیوان (1401)، سیاستهای ادغام اقلیتهای دینی در نظام سیاسی، اجتماعی و مذهبی در دوره اول خلافت عباسی، فصلنامه پژوهشهای روابط بینالملل، دوره دوازدهم، شماره پیاپی 47، صص 344-325.
شعبانی، قاسم (193)، حقوق اساسی و ساختار حکومت جمهوری اسلامی ایران، تهران: انتشارات اطلاعات.
عباسی، بیژن (1390)، حقوق بشر و آزادیهای بنیادین، تهران: نشر دادگستر.
فضلی خانی، اکرم (1396)، بررسی حقوق اقلیتها در غرب و ایران، فصلنامه مطالعاتی صیانت از حقوق زنان، سال دوم، شماره 7، صص 157-129.
قاری سید فاطمی، سید محمد (1389)، حقوق بشر در جهان معاصر، تهران: انتشارات دانش.
قاسمی، محمدعلی (1382)، اقلیتها در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال ششم، شماره چهارم، شماره مسلسل 22، صص 873-853.
قاضی، سید ابوالفضل (1388)، بایستههای حقوق اساسی، تهران: نشر میزان.
کاتوزیان، ناصر (1377)، مبانی حقوق عمومی، تهران: نشر دادگستر.
کاتوزیان، ناصر (1377)، مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران، تهران: انتشارات گنج دانش.
گرجی ازندریانی، علی اکبر (1396)، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: انتشارات گالوس.
محبی، داود، طالب نجفآبادی، اعظم (1397)، حق نمایندگی اقلیتها در اسناد بینالمللی و حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه پژوهشهای تطبیقی حقوق اسلام و غرب، سال پنجم، شماره چهارم، صص 195-159.
محمدی، فرهاد (1392)، تحلیل و مفهوم اصل برابری در آراء نظریات شورای نگهبان، پایاننامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه تهران.
مرامی، علیرضا (1378)، بررسی مقایسهای مفهوم عدالت، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
مهرپور، حسین (1387)، مختصر حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: نشر دادگستر.
هاشمی، سید محمد (1391)، حقوق بشر و آزادیهای اساسی، تهران: انتشارات میزان.
هاشمی، سیدمحمد (1397)، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: نشر میزان.
References [In Persian]
 
Ebrahimian, Hojjatollah (2012), Special Rights of Religious Minorities in the Iranian Political System “With Emphasis on the Constitution”, Quarterly Journal of Islamic Revolution Studies, Year 9, Issue 29, pp. 266-243.
Eslami, Reza, Qureshi, Seyyed Rasoul (2014), The Role of Human Rights and Separatism in the Light of the Right to Self-Determination, Journal of Legal Research, Issue 65.
Parvin, Khairuddin; Sepehrifar, Sima (2014), Minority Rights in the Constitution (With Emphasis on Places, Properties and Political Rights), Quarterly Journal of Islamic Human Rights Studies, Year 3, Issue 6, pp. 96-73.
Javid, Mohammad Javad Islamic Government, Quarterly Journal of Islamic Government, Year 18, Issue (2009), Positive Discrimination in Islam and the Rights of Religious Minorities in 1, pp. 163-137.
Jafari Tabrizi, Mohammad Taghi (2011), Universal Human Rights, Research and Implementation in Two Systems: Islam and the West, Tehran: Allameh Jafari Publications.
Habibzadeh, Mohammad Jafar; Hoshyar, Mehdi (2014), Religious Positions in Iranian Criminal Law in the Light of the Principle of Equality Before the Law, Criminal Law Research Journal, Year 5, Issue 2, pp. 87-61.
Khalaf Rezaei, Hossein, Heydarnejad, Valiollah, Naseri Manshadi, Hamid (2017), Comparative Study of the Ratio of the Right to Self-Determination and Minority Rights in International Law and the System of the Islamic Republic of Iran, Quarterly Journal of Public Law Studies, Volume 47, Issue 3, pp. 687-665.
Zandi, Amir, Zandi, Mohammad Rahim, Ahmadian, Mehdi, Mousavi, Hossein (1401), Future scenarios of the impact of religious minorities in promoting national security (the case study of Sunnis), Quarterly Journal of Fundamental and Applied Studies of the Islamic World, Year 4, Issue 14, pp. 1-25.
Siamand Vasu, Karzan, Sheikh Ahmadi, Seyyed Mohammad, Shafei, Keyvan (1401), Policies of integrating religious minorities into the political, social and religious system in the first period of the Abbasid Caliphate, Quarterly Journal of International Relations Research, Volume 12, Issue 47, pp. 344-325.
Shabani, Qasem (193), Basic Rights and the Structure of the Government of the Islamic Republic of Iran, Tehran: Etelaat Publications.
Abbasi, Bijan (2011), Human Rights and Fundamental Freedoms, Tehran: Dadgostar Publications.
Fazli Khani, Akram (2017), A Study of Minority Rights in the West and Iran, Quarterly Journal of Women's Rights Protection, Year 2, Issue 7, pp. 157-129.
Qari Seyed Fatemi, Seyed Mohammad (2010), Human Rights in the Contemporary World, Tehran: Danesh Publications.
Ghasemi, Mohammad Ali (2003), Minorities in the Constitution of the Islamic Republic of Iran, Quarterly Journal of Strategic Studies, Year 6, Issue 4, Serial No. 22, pp. 873-853.
Ghazi, Seyed Abolfazl (2009), The Essentials of Basic Law, Tehran: Mizan Publications.
Katouzian, Naser (2000), Fundamentals of Public Law, Tehran: Dadgostar Publications.
Katouzian, Naser (2000), Introduction to Law and Study in the Legal System of Iran, Tehran: Ganj Danesh Publications.
Gorji Azandriani, Ali Akbar (2017), Basic Law of the Islamic Republic of Iran, Tehran: Gallus Publications.
Mohebbi, Davud, Taleb Najafabadi, Azam (2018), The Right of Minority Representation in International Documents and the Basic Law of the Islamic Republic of Iran, Quarterly Journal of Comparative Studies in Islamic and Western Law, Year 5, Issue 4, pp. 195-159.
Mohammadi, Farhad (2013), Analysis and Concept of the Principle of Equality in the Opinions of the Guardian Council, Master's Thesis, Tehran: University of Tehran.
Marami, Alireza (2000), Comparative Study of the Concept of Justice, Tehran: Islamic Revolution Documents Center.
Mehrpour, Hossein (2008), Brief Summary of the Basic Law of the Islamic Republic of Iran, Tehran: Dadgostar Publications.
Hashemi, Seyed Mohammad (2012), Human Rights and Fundamental Freedoms, Tehran: Mizan Publications.
Hashemi, Seyed Mohammad (2018), Basic Law of the Islamic Republic of Iran, Tehran: Mizan Publications.