رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

بررسی رویکرد های مبارزه با جرایم علیه امنیت ملی در ایران و امریکا در پرتو حقوق بین­ الملل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری حقوق بین الملل، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
چکیده
جرایم علیه امنیت ملی در بسیاری از کشورها به عنوان جرایم سیاسی و امنیتی شناخته می‌شوند و مجازات‌های سنگینی برای آن‌ها در نظر گرفته شده است. این پژوهش با هدف بررسی رویکردهای مبارزه با جرایم علیه امنیت ملی در ایران و آمریکا و تحلیل تعامل یا تعارض این رویکردها با قوانین و مقررات حقوق بین‌الملل انجام شده است. روش تحقیق این مطالعه کیفی و به شیوه تطبیقی و مقایسه‌ای است. نتایج نشان می‌دهند که در هر دو کشور، رویکردهای تقنینی و اجرایی به سمت تقدم امنیت دولت بر حقوق شهروندان متمایل است. در آمریکا، پس از واقعه 11 سپتامبر، تروریسم تهدیدی جدی تلقی شده و بسیاری از قوانین امنیت ملی به مداخله گسترده‌تر دولت در امور امنیتی و مقابله با تهدیدات خارجی و داخلی می‌پردازند. در جمهوری اسلامی ایران نیز، به دلیل غلبه ایده حفظ نظام، رویکرد مشابهی در خصوص اقدامات ضد امنیت ملی مشاهده می‌شود. به رغم تفاوت‌های حقوقی، در هر دو کشور، تأکید بر تقدم امنیت بر حقوق فردی مشاهده می‌شود. همچنین برخی از قوانین امنیت ملی دو کشور، افراد یا گروهها را به صِرف مظنون بودن، مشمول جرایم علیه امنیت ملی در نظر می­گیرند. نگرانی‌های امنیتی ناشی از تهدیدات تروریستی در امریکا و تسری ایده سیاسی حفظ نظام به عرصه حقوقی در جمهوری اسلامی ایران باعث اتخاذ رویکردهایی خاص در دو کشور شده که لزوماً سازگار با اَشکال حقوق بین­الملل در زمینه آزادی­های فردی نیست. بنابراین ضرورت دارد تا در دو نظام حقوقی، جرایم علیه امنیت ملی شفاف‌تر، مصداقی و در پرتو قواعد بین­الملل انجام شود.
کلیدواژه‌ها

اسماعیلی، محسن، شیدایی، مهدی (1393)، بررسی ارکان متشکله حقوق امنیت ملی در امریکا؛ آثار و نتایج آن، فصلنامه آفاق امنیت، سال هفتم، شماره بیست و چهارم، صص 212-197. 
آشوری، داریوش (1379)، دانشنامه سیاسی، تهران: انتشارات مروارید.
بابایی، پویان (1395)، مصادیق نقض حقوق بشر توسط امریکا، تهران: مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی، شماره مسلسل 15112.
تقوی، سیدمحمدناصر (1378)، حکومت و مصلحت، تهران: انتشارات امیر کبیر.
خمامی زاده، فرهاد (1382)، مبارزه با پولشویی در بانک ها و مؤسسات مالی؛ نگاهی به قانون ضد تروریسم ایالات متحده امریکا، مجله دفتر خدمات حقوق بین الملل جمهوری اسلامی ایران، شماره 29.
سالاری, مهدی. (1387)، جرایم علیه امنیت کشور. تهران : انتشارات میزان.
صادقی، سالار، فخر، حسین، رحیمی­نژاد، اسمعیل (1398)، جایگاه عدالت ترمیمی در جرائم علیه حاکمیت، فصلنامه پژوهشنامه حقوق کیفری، سال دهم، شماره دوم، صص 112-86.
عالی پور، حسن، کارگری، نوروز (1389)،. جرایم ضد امنیت ملی . تهران : خرسندی.
علی آبادی، عبدالحسین (1373)، حقوق جنائی. تهران : فردوسی.
کدخدایی، عباسعلی، مظلومی، مرسده (1400)، مطالعه تطبیقی عملکرد دولتهای انگلستان، امریکا و فرانسه در دیالکتیک امنیت و آزادی در مبارزه با تروریسم، فصلنامه پژوهش­های حقوق تطبیقی، دوره 25، شماره سوم، صص161-137.
کشتگر، امیر، جاور (1400)، ساحت­های تأثیر قاعده فقهی «حفظ نظام» بر حق حریم خصوصی، فصلنامه مطالعات حقوق بشر اسلامی، سال دهم، شماره اول (پیاپی 20)، صص 149-121.
کوشکی، غلامحسین، علیزاده سرشت، نادر (1394)، نگاهی به قلمرو جرایم علیه امنیت ملی در پرتو صلاحیت دادگاه انقلاب، پژوهشنامه حقوق کیفری، سال چهارم، شماره دوازدهم.
لواسور، ژرژ، بولک، برنار، استفانی، گاستون (1377)، حقوق جزای عمومی. ترجمه  حسن دادبان، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
مجیدی, سید محمود. (1386)، جرایم علیه امنیت. تهران :  میزان.
محمودی جانکی، فیروز، امامی آرندی، حبیب (1392)، فرمانروایی سیاسی و معمای توجیه جرائم علیه دولت؛ نظریه ای در باب جرائم علیه دولت، پژوهشنامه حقوق کیفری، سال چهارم، شماره 1 .
مرتضوی، سعید (1385)، جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی. تهران: مجد.
میرزایی مقدم، مرتضی (1389)، ارزیابی شدت و قطعیت کیفرها در پیشگیری از جرم، فصلنامه مطالعات پیشگیری از جرم، سال پنجم، شماره شانزدهم، صص 196-173.
ب) لاتین :
Best, Joel. 2018. American Nightmares: Social Problems in an Anxious World. Oakland: University of California Press.
Furedi, Frank. 2018. How Fear Works: The Culture of Fear in the 21st Century. London: Bloomsbury.
Richman, Danial (2006), The Past, Present, and Future of Violent Crime Federalism, Columbia Law School Scholarship Archive Faculty Scholarship.
THE 9/11 COMMISSION REPORT IMPLEMENTATION ACT OF 2004 *Guide to the legislative provisions as they address each of the 41 Commission Recommendations. Page numbers in the first column refer to the 9/11 Commission Report.
پایان­نامه
عالی­پور، حسن (1387)، توازن میان امنیت ملی و آزادی­های فردی در مقابله با جرایم تروریستی، پایان­نامه دکتری، تهران: دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی.
سایت
محمدی، علی (1393)، نگاهی به مفهوم امنیت در جهان امروز»، روزنامه جام جم، مورخ 93/8/30
Gallup 2024, Cyberterrorism, Iran's Nuclear Gains Concern Americans Most (gallup.com)
83-94.
References [In Persian]
Taghavi, Seyed Mohammad Nasser (1999), Governance and Expediency, Tehran: Amir Kabir Publications.(In Persian)
Alipour, Hassan, Kargari, Norouz (2010), Crimes Against National Security, Tehran: Khorsandi Publications. .(In Persian)
Mahmoudi Janki, Firooz, Emami Arandi, Habib (2013), Political Governance and the Dilemma of Justifying Crimes Against the State; A Theory on Crimes Against the State, Journal of Criminal Law Studies, Volume 4, Issue 1 (Serial 7), Pages 173-147. .(In Persian)
Koushki, Gholamhossein, Alizadeh Seresht, Nader (2015), A Look at the Scope of Crimes Against National Security in Light of the Jurisdiction of the Revolutionary Courts, Journal of Criminal Law Studies, Volume 4, Issue 12, Pages 124-99. .(In Persian)
Best, Joel. 2018. American Nightmares: Social Problems in an Anxious World. Oakland: University of California Press.
Furedi, Frank. 2018. How Fear Works: The Culture of Fear in the 21st Century. London: Bloomsbury.