رهیافت انقلاب اسلامی

رهیافت انقلاب اسلامی

نوسانات بازار طلا و تاثیر آن بر سیاست گذاری کلان دولت در دهه 1390-1400

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی،گروه حقوق،واحد بین المللی کیش،دانشگاه آزاد اسلامی،جزیره کیش،ایران
2 دانشیار، گروه حقوق خصوصی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
3 دانشیار، دانشکده روابط بین الملل وزارت امور خارجه، تهران، ایران
چکیده
بازار طلا در دهه 1390 تا 1400 به یکی از مهمترین بازارهای اثرگذار بر اقتصاد ایران تبدیل شد و نوسانات آن تحت تأثیر عواملی همچون تحریم‌های اقتصادی، جهش نرخ ارز، تورم مزمن، رشد نقدینگی و کاهش اعتماد عمومی به پول ملی تشدید گردید. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر نوسانات بازار طلا بر سیاستگذاری کلان دولت در ایران انجام شده است. سؤال اصلی تحقیق آن است که نوسانات بازار طلا در دهه 1390 تا 1400 چه تأثیری بر سیاستگذاری پولی، ارزی، مالی و تجاری دولت ایران داشته است؟ فرضیه پژوهش بر این مبنا استوار است که تشدید نوسانات بازار طلا در این دوره، دولت و بانک مرکزی را به سمت مداخلات گسترده در حوزه سیاست‌های پولی، ارزی، مالیاتی و نظارتی سوق داده و بازار طلا را به یکی از متغیرهای تعیین‌کننده در سیاستگذاری کلان اقتصادی تبدیل کرده است. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای، اسناد اقتصادی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بازار طلا در این دوره صرفاً بازتاب بحران اقتصادی نبود، بلکه خود به عاملی مؤثر در تشدید انتظارات تورمی، گسترش فعالیت‌های غیرمولد و تغییر رفتار سرمایه‌ای جامعه تبدیل شد.
کلیدواژه‌ها

آرمند، س. ح.، و کاشیان، ع. (1401). جنبه‌های روانی تحریم، ریسک بازارها و مقاوم‌سازی اقتصاد. راهبرد سیاسی، 20، 121–152.
اسکندری، م.، فلاح، م.، و سعیدی، ع. (1398). بررسی نقش طلا در تنوع‌بخشی سبد سرمایه‌گذاری در سهام. چشم‌انداز مدیریت مالی، 27، 82–107.
اسکندری، مهدی، سعیدی، علی، و فلاح، میرفیض. (1398). بررسی نقش طلا در تنوع‌بخشی سبد سرمایه‌گذاری در سهام. چشم‌انداز مدیریت مالی، 9(27)، 81–107. https://doi.org/10.52547/jfmp.9.27.81
اصغری زرگرآبادی، ه.، و مؤمنی، ف. (1404). دلالت‌های تاریخی وابستگی به مسیر در ترتیبات نهادی سیاستگذاری پولی ایران (1338-1400). سیاستگذاری عمومی، 11(2)، 50-65.
افکاری سردهایی، ب.، میرزاپور، ا.، صیامی، ع.، و کجوری، م. (1393). بررسی ارتباط قیمت بازار آتی و نقدی سکه طلای ایران. دانش مالی تحلیل اوراق بهادار، 7(22).
پوریامین، ل. (1404، 18 مرداد). مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی چیست و چه اهمیتی دارد؟ https://taline.ir/speculative-tax/
تازه‌های اقتصاد. (1403، اسفند). سیاست فعال بانک مرکزی در مهار التهاب بازار طلا [سرمقاله]. تازه‌های اقتصاد، (80)، 4.
جعفرزاده نجار، م.، و صباحی، ا. (1395). عوامل مؤثر بر قیمت طلا در ایران. اقتصاد پولی، مالی، 23(11)، 83-99.
دنیای اقتصاد. (1404، 18 اردیبهشت). بررسی چالش‌های نظری در نظام پولی ایران. بازیابی از https://donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-4177953
رحیم‌دوست، ا. (1404). اقتصاد سیاسی بین‌الملل طلا و دلالت‌های آن بر امنیت اقتصادی. ماهنامه امنیت اقتصادی، 13(5). https://civilica.com/doc/2378414/
سلیمی‌فر، م.، مجتهدی، س.، حدادمقدم، م.، و زنده‌دل شهرنوی، ه. (1391). بررسی تأثیر تورم بر عملکرد بازارهای مالی در ایران طی سال‌های 86-1352. مطالعات اقتصادی کاربردی ایران، 1(2)، 177-215.
فائزی، س. م.، سرلک، ا.، ندری، ک.، و موسوی جهرمی، ی. (1398). ساختار استاندارد پول و نظام پولی با معرفی شاخص‌های اخلاقی: رهیافت اخلاقی در تولید و خلق پول. راهبرد اقتصادی، 8(30)، 71–104.
فیروزجایی، نجار،  (1390، آذر و دی). ساماندهی بازار طلا و نقش آن در بهبود نظام تأمین مالی [میزگرد]. مجله اقتصادی، (9 و 10)، 269-275.
مردوخی، ژ. (1378). بررسی رابطه تورم و رشد در اقتصاد ایران: تحلیلی آماری به روش اقتصاد سنجی. پژوهشنامه اقتصاد و برنامه ریزی، 36، 43-64.
نعیم‌زاده، امیرمحمد، موسوی، سمیه‌السادات، و نشاط، نجمه. (1401). ارزیابی نقش طلا و دلار آمریکا به عنوان پناهگاه امن و پوشش ریسک بازار سهام ایران در پاندمی کووید-19 و قبل از آن. فصلنامه سیاست‌های مالی و اقتصادی، 10(40)، 133–154. http://qjfep.ir/article-1-1259-fa.html
نیلی، ف. (1390). سیاست پولی در راستای مدیریت اقتصاد کلان. تازه‌های اقتصاد، (131).
نیلی، ف.، بابازاده خراسانی، ب.، و شادکار، م. (1394). بررسی وابستگی رفاه ذهنی مردم جوامع در حال توسعه به متغیرهای کلان اقتصادی. تحقیقات اقتصادی، 50(1)، 21–48.
Bourdieu, P. (2005). The social structures of the economy. Polity.
Bourdieu, P. (2019). Distinction: A social critique of the judgement of taste. In Social Stratification, Class, Race, and Gender in Sociological Perspective, Second Edition (pp. 499-525). Routledge.
Friedman, M. (1968). The role of monetary policy. The American economic review, 58(1), 1-17.
Fukuyama, F. (1996). Trust: The social virtues and the creation of prosperity. Simon and Schuster.
Giddens, Anthony. (1990). The Consequences of Modernity. Stanford, CA: Stanford University Press.
Keynes, J. M. (2018). The general theory of employment, interest, and money. Springer.
Minsky, H. P., & Kaufman, H. (2008). Stabilizing an unstable economy (Vol. 1). New York: McGraw-Hill.
Mishkin, F. S. (2007). The economics of money, banking, and financial markets. Pearson education.
Piketty, Thomas. (2014). Capital in the Twenty-First Century. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Rodrik, D. (2011). The globalization paradox: Democracy and the future of the world economy. World Trade Review, 10(1), 409-417.
Samuelson, Paul A., & Nordhaus, William D. (2009). Economics (19th ed.). New York: McGraw-Hill.
Shiller, Robert J. (2020). Narrative Economics: How Stories Go Viral and Drive Major Economic Events. Princeton: Princeton University Press.
Smith, A. (2002). An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations. Readings in economic sociology, 6-17.
Stiglitz, Joseph E. (2010). Freefall: America, Free Markets, and the Sinking of the World Economy. New York: W.W. Norton.
Stiglitz, Joseph E. (2012). The Price of Inequality. New York: W.W. Norton.
Tanzi, V. (2000). Policies, institutions and the dark side of economics. In Policies, Institutions and the Dark Side of Economics. Edward Elgar Publishing.
Torbat, A. E. (2005). Impacts of the US trade and financial sanctions on Iran. World Economy, 28(3), 407-434.